Zelfbeeld, waar baseren we dat op?

Zelfbeeld

In hoeverre is ons zelfbeeld reëel?

We vormen ons makkelijk een mening over andere mensen. Dat doen we vanuit projecties van onze eigen ervaringen. Dat doen we vaak zonder dat we dat zelf doorhebben. Zo zullen rokers meer geneigd zijn om het  schadelijke effect van roken te relativeren dan niet-rokers. Dat moet een roker wel doen, om zo een goed gevoel over zijn rookgedrag te kunnen behouden. En mensen die vissen, zullen eerder geneigd zijn te denken dat dieren geen of minder gevoel hebben. Anders zouden ze moeten toegeven dat ze elke keer vissen mishandelen door ze aan de haak te slaan. 

zelfbeeld

Gedrag

In plaats van ons gedrag aan te passen aan onze mening, passen we onze mening aan aan ons gedrag. Zolang een visser blijft denken dat een vis geen of minder gevoel heeftkan hij namelijk doorgaan met vissen. Anders zou hij moeten stoppen met vissen, omdat het idee vissen te mishandelen te pijnlijk zou kunnen zijn. 

Rechtvaardigen

Andersom is dan ook vaak het geval: als iemand roken niet zo slecht vindt, is de kans groot dat die persoon rookt. En als iemand van mening is dat dieren geen of minder gevoel hebben dan mensen, kan dat zijn om eigen gedrag ten aanzien van dieren te rechtvaardigen. Als iemand sporten ongezond vindt, is de kans groot dat hij een hekel aan sporten heeft en zelf geen meter sport. We gaan soms heel ver in het rechtvaardigen van ons eigen gedrag. 

Meningen

Om een reëel beeld van andere mensen te krijgen, is het nodig dat je een reëel zelfbeeld hebt. Vanuit je eigen zelfbeeld, die al dan niet terecht is, vorm je je meningen over andere mensen en over andermans gedrag. Als je onjuiste aannames en interpretaties over jezelf hebt, heb je die ook over andere mensen, zonder dat je dat doorhebt. 

Negatief zelfbeeld

Als je niet zelfverzekerd bent of een negatief zelfbeeld hebt, zul je je gauw minder vinden dan andere mensen. Je zult je dan makkelijk ondergeschikt opstellen en afhankelijk maken van andermans mening, omdat je denkt dat anderen het beter weten dan jij. Met deze ondergeschiktheid ben je niet geboren; dat is aangeleerd gedrag. Je hebt dan in je jeugd regelmatig de boodschap gekregen dat je het niet goed (genoeg) deed of dat je het niet kon. 

Machogedrag

Mensen die zó ‘zelfverzekerd’ overkomen, dat ze machogedrag vertonen, vertonen compensatiegedrag voor hun weggestopte onzekerheid. Die gevoelens van onzekerheid hebben ze ook voor zichzelf weggestopt en ze denken oprecht dat ze het allemaal wel weten en dat ze heel zeker van zichzelf zijn. In die zjn zijn gewelddadige strijders en mensen die terreuraanslagen plegen diep in hun hart doodsbang. Ze doen er alles aan, tot het opzettelijk verwonden of doden van andere mensen aan toe, om maar niet bij hun gevoel te (hoeven) komen. 

Sterke persoonlijkheid

Mensen die door naasten als een sterke persoonlijkheid worden gezien, kunnen veel overlevingsgedrag vertonen. Het is dit overlevingsgedrag dat voortvloeit uit patronen uit de jeugd en dat ook compensatie is voor onzekerheid. Betrokkene zelf voelt zich helemaal niet sterk en kan dan ook oprecht verbaasd zijn dat anderen haar of hem zo sterk vinden. Een echt sterke persoonlijkheid is een emotioneel evenwichtige persoon. 

Aandacht

Je ontwikkelt je zelfbeeld vanuit je jeugd. Dat zelfbeeld kan positief of negatief zijn. Als je als kind aandacht, waardering, erkenning, bevestiging, aanmoedigingen, complimenten en ondersteuning en begeleiding hebt gehad, en als je verder niet naar beneden gehaald bent of bent afgewezen, zul je een positief zelfbeeld ontwikkelen. Als je die emotionele aspecten als aandacht e.d. ontbeerd hebt en daarentegen bent afgewezen, zul je een negatief zelfbeeld, een gebrek aan zelfvertrouwen en onzekerheid ontwikkelen. 

Blinde vlekken

Je zelfbeeld kan geheel of gedeeltelijk juist of onjuist zijn. Hoe kom je erachter of je een juist zelfbeeld hebt? Daar kom je achter als je je door anderen laat spiegelen of als je je laat testen. Het is onmogelijk om je eigen zelfbeeld op juistheid te checken, omdat niemand zijn of haar eigen blinde vlekken kan zien. 

blinde vlekken

Respect

Mensen die in hun jeugd geen respect of vertrouwen hebben gekregen van hun ouders, verlangen dat vervolgens van anderen. Terwijl je respect of vertrouwen niet van anderen kunt verlangen. Respect en vertrouwen kun je alleen zelf aan anderen geven. En dat kun je alleen als je dat zelf al hebt ontwikkeld. Mensen die respect en vertrouwen van anderen verlangen, hebben dat niet meegekregen en dat evenmin alsnog zelf ontwikkeld. Dit is een mooi voorbeeld van projectie: omdat ze zelf niet respect of vertrouwen hebben ontwikkeld, verlangen (of eisen) ze dat van andere mensen. 

(On)genuanceerdheid

Wat een opvallend aspect is in iemands ontwikkeling is hoe (on)genuanceerd iemand is. Des te genuanceerder, des te meer emotioneel ontwikkeld iemand is. Mensen die ongenuanceerd zijn, denken en handelen zwart-wit / alles-of-niets. Voor hen is er vaak maar één waarheid. Ze verwarren vaak hun eigen mening met een feit.  

Andere mening

Erudiete mensen (mensen met uitgebreide kennis en smaak en inzichten) daarentegen kunnen een situatie van verschillende kanten bekijken en argumenten aandragen voor meerdere kanten, waarbij ze zelf een voorkeur aangeven voor een bepaalde zienswijze en deze zienswijze kunnen onderbouwen. Ze begrijpen dat andere mensen een andere mening hebben en kunnen heel goed leven met meningsverschillen. Voor zichzelf handelen ze wel naar hun eigen inzichten. Ze begrijpen en accepteren dat andere mensen er anders naar (kunnen) kijken. 

Verschillend

Mensen die ongenuanceerd of zwart-wit of met alles-of-niets leven, vinden andere mensen doorgaans of helemaal okay/goed of helemaal niet okay of fout. Iemand is dan niet in staat om te zien dat mensen zich in verschillende situaties verschillend gedragen en dat mensen ook verschillende rollen hebben, zoals ouder, werknemer, gitaarspeler, etc. 

Aanpassen

Mensen die ongenuanceerd zijn, zijn niet in staat om hun mening over iemand aan te passen aan de realiteit. Het beeld dat van iemand is ontwikkeld, blijft zoals die is, ongeacht of betrokkene gedrag vertoont dat strijdig is met andermans mening en ongeacht of betrokkene een bepaalde ontwikkeling heeft doorgemaakt. Als namelijk alsnog de mening in positieve zin over de ander zou moeten worden bijgesteld, zou tegelijkertijd geknaagd worden aan het beeld dat betrokkene over zichzelf heeft. Dat is voor veel mensen te veel gevraagd.

Daarom is het makkelijker om nieuwe signalen te negeren en het oude beeld te handhaven, ongeacht of dat een onjuist beeld is. Dat is de reden dat mensen dingen glashard kunnen ontkennen: ze willen niet tornen aan hun eigen zelfbeeld. 

Bewonderen

Mensen die andere mensen bovenmatig bewonderen of zelfs op een voetstuk plaatsen, projecteren hun eigen onzekerheid op de ander. Het bovenmatig bewonderen van de ander is compensatie voor het eigen gebrek aan zelfvertrouwen. Ook dit bewonderen is ongenuanceerd: dingen die niet door de beugel kunnen, worden weggewuifd. Men wil zich niet de bewondering laten afpakken, omdat men die bewondering nodig heeft als compensatie voor het eigen gebrek aan zelfvertrouwen

iemand op voetstuk plaatsen

Emotionele ontwikkeling

Je kunt dus aan de mate van iemands (on)genuanceerdheid iemands emotionele ontwikkeling zien. Mensen die kunnen nuanceren, beginnen hun antwoord op een vraag vaak met: “Enerzijds….. anderzijds….” Of met: “Ja en nee” of “De ene keer wel, de andere keer minder of niet.” Waarna ze beide kanten onderbouwen. (Vrijwel) niets is zwart-wit of alles-of-niets. Het leven wordt, voor diegenen die dat zien, gelukkig daartussenin geleefd.

Kortom: Genuanceerdheid en een meer-dimensionaal denkpatroon kunnen alsnog ontwikkeld worden. Daarvoor is het nodig dat je inzicht hebt in je belemmerende patronen uit je jeugd. 

[contentblock id=3 img=gcb.png] [contentblock id=4 img=gcb.png] [contentblock id=5 img=gcb.png]