Schuldgevoel, de invloed en gevolgen daarvan. Hoe kun je je schuldgevoel loslaten?

Schuld is, met onder andere schaamte, een van de pijnlijkste emoties die we ervaren. Ons hele leven kan er door bepaald worden.

Het is voor iemand zelf vrijwel onmogelijk om te achterhalen waar het schuldgevoel vandaan komt. Als je het wel weet, is de oorzaak vaak anders dan je zelf dacht. En ondanks dat het lijkt dat we weten waar ons schuldgevoel voor staat, is onze beleving vaak niet juist. Er blijkt dan nog een heel ander mechanisme onder te zitten. Dat kan bijvoorbeeld verantwoordelijkheidsgevoel te zijn, of de redderrol, wat dan ook, maar iets wat ogenschijnlijk niets met ons schuldgevoel te maken heeft.

Het kan zijn dat je schuldgevoel hebt naar je kinderen, bijvoorbeeld omdat je er emotioneel niet voor hen was of omdat je er feitelijk ook niet vaak voor hen was. Ook kan bijvoorbeeld blijken dat je je ongelukkig voelt omdat je je kinderen ruimere financiële zekerheid onthoudt door een scheiding. Schuldgevoel kan zeer diverse vormen aannemen.

Schuldgevoel kan bijvoorbeeld ontstaan door een scheiding, waarbij de kinderen het daarna materieel minder hebben. Als dit schuldgevoel blijkt te bestaan ondanks dat de kinderen het best gezellig vinden in het nieuwe huis, is er iets anders aan de hand. Dan blijkt bijvoorbeeld dat het schuldgevoel er is omdat je vindt dat je te weinig aandacht aan de kinderen besteedt.

Dit blijkt vervolgens te zijn gebaseerd op de eigen aanname dat onvoldoende wordt doorgevraagd op wat de kinderen beleven en meemaken. Uiteindelijk blijkt deze aanname gebaseerd te zijn op het onvoldoende waardering krijgen van de kinderen.

Met andere woorden: wat werd aangezien voor schuldgevoel, veroorzaakt door een scheiding, omdat de kinderen onvoldoende aandacht zou worden gegeven, kan bijvoorbeeld blijken te zijn de behoefte van de ouder om waardering en bevestiging te krijgen van de kinderen. Wat de omgekeerde wereld is want de ’emotionele voeding’ van aandacht en bevestiging hoort maar een richting op te gaan, en dat is van de ouder naar het kind, en niet andersom.

Als de ouder ’emotionele voeding’ in de vorm van aandacht, begrip en bevestiging verlangt van het kind, is het een vorm van emotioneel misbruik. Het gevoelde schuldgevoel is terecht (een gevoel is altijd terecht), alleen de oorsprong is anders dan men zelf aannam.

Als de ouder dan bezorgd is dat de kinderen bijvoorbeeld zo weinig vertellen over school of over kamp, is dat gedrag van de kinderen logisch, want de kinderen voelen onbewust aan dat ze geen oprechte en onvoorwaardelijke belangstelling krijgen van de ouder. Ze voelen onbewust aan dat de ouder aandacht, belangstelling, begrip en bevestiging van hén verlangt. En net zo onbewust proberen de kinderen zich daaraan te onttrekken. Wat ze dan weer als verwijt van hun ouder kunnen krijgen…

Deze vorm van emotioneel misbruik naar de kinderen, heeft zijn voedingsbodem in vroeger. Je bent dan als ouder vroeger toen je klein was zelf emotioneel misbruikt. Dat kan op diverse manieren en zal zeer waarschijnlijk op weer een heel andere manier zijn gebeurd, maar het patroon van emotioneel misbruik dateert uit jouw jeugd. Je kunt bijvoorbeeld als oudste te veel verantwoordelijkheid hebben gekregen, je kunt bijvoorbeeld medelijden hebben gehad met een van je ouders en daardoor in de verzorgende rol of in de redderrol zijn gedoken. De mogelijkheden zijn zeer divers.

Ook je partnerkeuze doe je onbewust op grond van je vroeger onvervulde emotionele behoeften. Je partnerkeuze zal dan ook zijn gebaseerd op het zoeken naar aandacht, bevestiging, waardering en begrip. En als je partner dan ook nog iets heeft wat je onbewust van een van je ouders herkent, of wat onbewust juist het tegenovergestelde is van een van je ouders, denk je de ware te hebben, je soulmate, de prins(es) op het witte paard.

Als je bijvoorbeeld op iemand valt omdat ze heel zakelijk en analytisch is en niet zoals die andere ginnegappende vrouwen, blijkt dat haar afstandelijkheid je later opbreekt. Of als je bijvoorbeeld op iemand valt omdat hij maling aan iedereen heeft, blijkt hij later ook maling aan jouw wensen te hebben. Als je bijvoorbeeld valt op iemand die al veel heeft meegemaakt en net als jij een zwaar leven achter de rug heeft, blijkt ze door te gaan met haar zware leven, ondanks jou en ook ten koste van jou. Het zijn deze aspecten waar we op vallen die een voedingsbodem hebben in de eigen jeugd. Wat eerst aantrekkelijk was, blijkt ook een andere kant te hebben en zich ook tegen onszelf te keren. Dat besef kan het omslagpunt in de relatie zijn.

Wat een grote rol speelt, is de illusie die we hebben, dat het tussen haar/hem en jou anders zal worden. Die ander geeft jou veel aandacht en voor het eerst in je leven (want je bent waarschijnlijk affectief verwaarloosd in je jeugd) heb je het gevoel dat je er mag zijn. Dat je er de rest ook bij krijgt, daar kom je in de loop van de maanden en jaren achter. En wat je vroeger niet kon: de strijd met je ouders aangaan, doe je nu bij je partner. Je hebt het vroeger ook gered met volhouden en doorgaan en dat is wat je nu ook zult doen: volhouden en doorgaan. Omdat je nooit anders geleerd hebt en niet weet dat en hoe het ook anders kan.

Je gaat proberen hem of haar te veranderen: ‘Als hij maar…(hulp gaat zoeken, minder drinkt, niet meer zo’n controlfreak is, zijn verantwoordelijkheid neemt, medicatie neemt, zich ook bemoeit met de opvoeding van de kinderen, etcetera) dan gaat het goed komen tussen ons.’ Ook dit is een illusie die we moeilijk kunnen loslaten, omdat als we dat wel doen, we bij ons zelf te rade moeten gaan. We blijven net zo lang doorgaan tot we er bijna aan onderdoor gaan.

Als hij of zij toezeggingen doet, blijkt dat ze niet worden nagekomen of dat hij/zij na drie maanden zijn/haar best doen weer terugvalt in het oude gedrag. Als je iets wil veranderen in je relatie, rest je maar een ding en dat is zelf ander gedrag gaan vertonen in je relatie. Een ander veranderen zal niet lukken. Het is een illusie dat de ander zal veranderen.

Het gaat niet om toezeggingen, beloftes of intenties, maar om feitelijk gedrag en resultáát. Als de ander echt wil én kan veranderen (dat zijn twee verschillende aspecten) zou hij of zij het al gedaan hebben voordat het zover oploopt. Vaak worden zeer vage intenties al geaccepteerd om zelf de illusie in stand te kunnen houden dat het echt anders gaat worden.

We willen niet zien dat het niet anders wordt, want als we dat aan onszelf toegeven, zou dat consequenties hebben die we niet aankunnen. Terwijl het juist het trekken aan een dood paard is wat de pijn, angst, onrust en het gepieker veroorzaakt. Als je je relatie anders wil, zul je zelf moeten veranderen, anders krijg je meer van het zelfde. Sterker nog: je houdt, zonder dat je er erg in hebt, het gedrag van je (ex-)partner zelf in stand.

Kortom: je schuldgevoel wordt veroorzaakt door iets anders dan je zelf denkt. Zodoende besef je niet hoe je het zelf in stand houdt. Het veranderen van je eigen gedrag omvat concrete vaardigheden, zowel in het afleren van bepaald gedrag als in het aanleren van ander gedrag. Wat dat is, dat verschilt per persoon.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178