Moeilijk nee kunnen zeggen en andere vormen van pleasegedrag

Er zijn heel veel redenen waarom mensen andere mensen pleasen. De vormen waarin dat gebeurt zijn dan ook talrijk. Mensen kunnen hinder ervaren van hun eigen pleasegedrag en zij willen dan ook vaak van dit pleasegedrag af. Daarvoor is het nodig eerst je eigen pleasegedrag als zodanig te herkennen. Wéten hoe je pleasegedrag er uit ziet is één; de eronderliggende beweegreden en oorzaak achterhalen is twee.

Waarom vertonen we pleasegedrag? Pleasegedrag kan ontstaan om iets te krijgen, bijvoorbeeld aandacht, waardering en/of bevestiging. Pleasegedrag kan ook onbewust worden ingezet om iets te voorkomen, bijvoorbeeld ruzie, afwijzing of verbaal geweld. Of uit angst om iemand kwijt te raken. Of uit schuldgevoel. Afijn, de redenen zijn zeer divers.

Om wie gaat het bij het pleasen? Pleasegedrag gaat altijd om de ander. Het pleasen doe je zowel vóór als ten opzichte ván de ander: om van de ander iets te krijgen of om bij de ander iets te voorkomen of vermijden. Dit maakt pleasegedrag een vorm van zelfverloochening, omdat je jezelf op een bepaald gebied inlevert, ten faveure van de ánder. Je dénkt overigens dat je de ander er een plezier mee doet, maar zelfs dat is niet waar.

Waar gaat het om bij pleasegedrag? Belangrijk is dat het bij pleasegedrag niet om de uiterlijke vorm gaat, maar om de intentie, dus de bedoeling en de eronder liggende beweegreden. Zo kan bepaald concreet gedrag voor de een controlegedrag zijn, en bij iemand anders pleasegedrag betreffen.

Hoe kan pleasegedrag eruit zien? De uitingsvormen van pleasegedrag zijn onbeperkt, zoals bijvoorbeeld het niet durven aansturen van je medewerkers, de aanschaf van een huis/boot/camper e.d. tegen je gevoel in, tot het willen van een kind om je moeder een kleinkind te gunnen. De gevolgen kunnen  groot zijn voor je leven, zowel privé als zakelijk. Pleasegedrag uit zich zowel in relationele als in zakelijke sfeer. En een pleaser pleast op beide fronten. Het is meer van een houding geworden, een gedragscomponent.

Maakt pleasegedrag gelukkig? Voor iedere pleaser geldt: pleasegedrag maakt niet gelukkig op de lange termijn. Daar waar men op de korte termijn voordeel hoopt en meent te boeken met het pleasegedrag, levert men op de lange termijn op emotioneel en geestelijk gebied en uiteindelijk ook op fysiek gebied in en is het een energievreter. De illusie van winst op de korte termijn maakt dat er energieverlies is op de lange termijn. Het is een energiesloper. En aangezien ook de ‘gepleaste’ er niet gelukkig van wordt, wordt er niemand gelukkig van pleasen.

Wat maakt het tot een energievreter? Het is een energievreter omdat je jezelf verloochent en omdat je over je grenzen heen laat gaan. Dat laatste is heel duidelijk als het bijvoorbeeld gaat om het moeilijk “nee” kunnen zeggen.

Wat kan er achter het niet “nee” kunnen zeggen zitten? Veel voorkomende aspecten zijn angst voor afwijzing, of bijvoorbeeld de gedachte ‘Wat zullen ze wel niet van mij denken’, of  bijvoorbeeld ‘Anders denken ze dat ik het niet kan’ en dergelijke.

Wat is de grootste illusie ten aanzien van pleasen? De allergrootste illusie is dat het zou helpen en dat het zou werken. Want dat doet het  niet… Het tegendeel is zelfs waar. Datgene wat je er het liefst door zou willen krijgen, bijvoorbeeld aandacht, waardering, erkenning, bevestiging, er mogen zijn, serieus genomen worden, gehoord worden, en dergelijke, krijg je er niet mee. En datgene wat je er mee wil vermijden, bijvoorbeeld het verlies van je partner of van je baan, voorkom je er niet mee.

Wat is de op-een-na grootste illusie van pleasen? Dat je het pleasen voor de ander zou doen, want jouw dieperliggende motivatie ligt in jezelf: het krijgen van iets of het vermijden van iets. Vandaar dat pleasen naar de ander toe overkomt als een paradoxale boodschap. What you see is not what you get… (“‘en ik kan je ook niet uitleggen wat je wel ziet en wat je wel krijgt…’) De ander kan er geen vinger achter krijgen, maar het voelt voor de ander niet goed.

Hoe weet je dat pleasen niet werkt? Omdat datgene wat je er diep in je hart mee hoopt te bereiken, niet gerealiseerd wordt. Omdat datgene wat je er mee probeert te voorkomen, niet voorkomen wordt. Ondanks het pleasen krijg je niet de liefde, aandacht, waardering, en dergelijke die je wenst en voorkom je niet de afwijzing en de verwijten die je ermee wil vermijden.

Wat maakt dat pleasen niet werkt? Het werkt niet omdat het een oneigenlijk middel is voor het doel dat je er mee probeert te bereiken. Als het probleem al niet is dat je onvoldoende zou pleasen, kan pleasen ook niet de oplossing zijn. Het onderliggende probleem is altijd anders dan de pleaser denkt, zoals iets bij de ander zoeken wat die ander niet kan geven of het voorkomen van iets bij die ander wat die ander niet kan voorkomen. Dan is het probleem respectievelijk bijvoorbeeld de behoeftecompensatie  of de angst voor afwijzing van jezelf. Hiervoor kan jouw pleasegedrag nooit de oplossing zijn.

Wat maakt dat dan toch pleasegedrag wordt vertoond? Dat is omdat het iemand bekend voorkomt van vroeger. De manieren waarop dat is ontstaan, zijn legio. Het betreft vaak het pleasen of troosten of helpen van (een van) de ouders. De bron hiervan kan zijn het te doen hebben (gehad) met (een van) de ouders. En als er bijvoorbeeld sprake is van het voorkomen van afwijzing, heeft dit vroeger ook op de een of andere manier een rol gespeeld. We herhalen onbewust patronen van vroeger, om te krijgen wat we vroeger gemist hebben aan aandacht, waardering en bevestiging en dergelijke. En we doen dit op een manier die ons van vroeger bekend voorkomt.

Wat bereik je met pleasegedrag? Niet de lieve vrede, maar ruzie. Niet dat je aardig gevonden wordt maar dat je over je heen laat lopen. Niet het behouden van je relatie maar een relatiebreuk. Niet dat wat je wilt, maar juist het tegenovergestelde. Je krijgt door pleasegedrag dus niet wat je wenst en wel wat je juist niet wenst. En daarnaast nog weglek van je energie erbij.

Wat maakt dat pleasegedrag een veroorzaker is van energieweglek? Omdat je dingen doet die je eigenlijk niet wilt. Of die je liever anders wilt, of op een ander moment, of met andere mensen, of op een andere manier, of op een andere locatie, of in een andere kleur, of in een andere vorm, of met andere specificaties, of…. Het niet luisteren naar wat je werkelijk wil, kan zowel lichamelijke vermoeidheid als geestelijke futloosheid veroorzaken.

Wat moet je doen om van pleasegedrag af te komen? Allereerst moet je je eigen pleasegedrag  leren herkennen. Pleasegedrag kan er diverser uit zien dan de eronder liggende en onbewuste beweegredenen. Die onbewuste beweegredenen vormen iemands blinde vlek. Als je weet wat de voedingsbron is van jouw pleasegedrag, kun je dáár mee aan de slag en werk je concreet aan je pleasegedrag en het moeilijk “nee” kunnen zeggen. Het is makkelijker om de eronder liggende beweegredenen te herkennen, omdat je dat voelt (als afwijzing, als eenzaamheid, als controleverlies, en dergelijke). Als je met de eronder liggende beweegreden aan de slag gaat, kom je er vanzelf achter op welke manieren je nog meer pleasegedrag vertoonde.

Wat kun je nu al praktisch doen om je grenzen aan te geven? Als iemand je iets vraagt, kun je beginnen met te zeggen: “Ik zal er over nadenken” of “Ik zal het in overweging nemen” of “Je hoort nog van me”. De processen die er daarná in je omgaan, hebben met je vroegere beweegredenen te maken. Waar ben je dan diep in je hart bang voor? Het cont(r)act te verliezen? Die grotere opdracht niet te krijgen? Je relatie te verspelen? Enzovoorts, enzovoorts, enzovoorts. Als het dan om bijvoorbeeld angst voor afwijzing zou gaan, moet ik eerst achterhalen waardoor jouw angst voor afwijzing vroeger is ontstaan. Dan kun je uitkomen op aspecten als bijvoorbeeld controlegedrag en impulsief gedrag en dergelijke, aspecten die ogenschijnlijk niets met pleasegedrag te maken hebben. De voedingsbron daarvan zit altijd in vroeger. Als je dat inzichtelijk hebt, kun je dáármee aan de slag.

Kortom: pleasegedrag is niet wat het lijkt: je doet het voor jezelf in plaats van voor de ander, je bereikt er niet mee wat je wenst en niemand wordt er gelukkiger van. Onder je pleasegedrag zitten onbewuste beweegredenen van vroeger. Door daar concreet mee aan de slag te gaan, kun je van je pleasegedrag afkomen.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178