Loslaten van zwart-wit-denken en van alles-of-niets-denken

Ammy van BedafGeen categorie

Loslaten van zwart-wit-denken en van alles-of-niets-denken is heel goed mogelijk

Zwart-wit-denken is een eendimensionale denkpatroon, dat ook nog eens veel consequenties heeft. Zo is de kans groot dat je niet altijd even genuanceerd kunt denken, of dat je niet gauw op andere opties of mogelijke oplossingen kunt komen voor kleine en grote problemen.

Altijd meer keuzes en mogelijkheden

Er zijn altijd meerdere mogelijkheden. ALTIJD. Je hebt namelijk altijd minimaal twee keuzes, ook in zeer bedreigende situaties. In vrijwel alle gevallen en situaties en omstandigheden zijn er meer dan twee mogelijkheden. Het is vanuit jouw patronen van vroeger dat je er in een aantal gevallen maar één zult zien.

loslaten van zwart-wit-denken

Twee dimensionaal denkniveau

Het is de kunst om de vaardigheid te ontwikkelen om op zijn minst tweedimensionaal te leren denken. Van daaruit kun je oefenen met het meer-dimensionaal denken en kun je een multi-dimensionaal denker worden. Hoe ik dat weet? Ik ben zelf een eendimensionale zwart-wit-denker geweest en ben nu een multi-dimensionaal denker en ik weet wat ik er voor gedaan heb om dat te kunnen worden.

Herkennen

Dat maakt dat ik een eendimensionaal denkpatroon snel kan herkennen (ook zonder dat mensen de woorden alles-of-niets of -zwart-wit gebruiken). Een eendimensionaal denkpatroon herken je sowieso aan het feit dat mensen maar één oplossing voor iets of voor hun probleem zien.

Jeugdpatronen

De oorzaak van dit alles-of-niets-denken en van dit zwart-wit-denken zit in iemands jeugdpatronen.
Zo heb je onvoldoende van je ouders meegekregen dat er andere meningen, opties, mogelijkheden of oplossingen waren. Misschien gold tijdens jouw jeugd alleen de waarheid of de werkelijkheid van een van jouw ouders.

Praten

Er zal bij jou thuis niet veel gepraat zijn, niet veel besproken zijn, laat staan dat er levendige discussies plaatsvonden waarin verschillende meningen er mochten zijn en werden uitgewisseld. Als je uit een nest komt waarin de mogelijkheden hierin beperkt of afwezig waren, heb je die hersenverbindingen in je brein ook niet kunnen ontwikkelen.

Ouders

De kans is groot dat ook jouw ouders een eendimensionaal denkpatroon hadden. Jouw ouders hadden een ongelijkwaardige relatie met een dominante ouder en een ondergeschikte ouder en zij waren (ik weet dat je hier mogelijk anders naar kijkt) uiteindelijk toch meer met zichzelf bezig dan met hun kinderen.

Ontwikkelen

En als je dan niet later in je leven alsnog de mogelijkheid hebt gehad of gecreëerd om je manier van denken en om je gespreksvaardigheid en je handelingsvaardigheid te ontwikkelen, leef je nog in een alles-of-niets-modus. Je hebt inmiddels zelf gemerkt dat dat zich niet alleen tot het denken beperkt, maar dat je je daar ook naar gedraagt. In je relaties en in je werk zul je in deze alles-of-niets-modus staan.

Impulsief gedrag

Ook jouw impulsieve gedrag (dat is al het gedrag dat je voor jouw gevoel niet kunt uitstellen) draagt hiertoe bij. In feite is het denken vanuit alles-of-niets en vanuit een zwart-wit-modus een logisch denkpatroon vanuit jouw jeugd. Je hebt geen andere voorbeelden gehad dan jouw ouders en kon je daar dus ook als kind en als jong-volwassene niet in ontwikkelen.

Hoog IQ of opleidingsniveau niet nodig 

Een misverstand zou zijn om te denken dat een meerdimensionaal denkniveau altijd samengaat met een hoog IQ of met een hoog opleidingsniveau. Dit zijn namelijk twee totaal verschillende aspecten. Je kunt laag opgeleid zijn en uit een emotioneel gezond nest komen en een meerdimensionaal denkniveau hebben.

Hoog IQ, hoge opleiding, hoge functie

Zo kun je uit een emotioneel minder gezond nest komen, een hoog IQ hebben en hoogopgeleid zijn en een topfunctie hebben, en gewoon een eendimensionaal denkpatroon hebben. 

Heel mooi proces

Het alsnog ontwikkelen van een meerdimensionaal denkniveau is een heel mooi proces om mee te maken. Je bent je namelijk bewust van je eigen groeispurten en ontdekkingen. In de loop van de tijd ga je dan merken dat het leven juist tússen de uitersten van alles-of-niets wordt geleefd.

Andere oplossingen

Het is dan niet meer het een of het ander: “Jij eruit of ik eruit”, “Ik wil het nu weten, anders kun je gaan”. Of: “Ik wil nu van je horen welk toekomstperspectief onze relatie heeft, anders kap ik ermee”. Ook de als…dan-illusie is dan verleden tijd: “Als jij hulp zoekt / Als jij stopt met drinken…..dan gaat het goed komen.” In plaats hiervan ontstaan er dan tussenoplossingen en tijdelijke oplossingen en nieuwe en andere mogelijkheden, die eerst niet werden gezien.

Als je je vicieuze cirkel wilt doorbreken, je belemmeringen wilt loslaten of alsnog je volledige ontwikkelingspotentieel wilt aanboren, ben je bij mij aan het juiste adres, want ik kan je daarmee helpen door middel van een Eendaagse Coaching

Altijd meerdere dimensies

Iets heeft altijd minimaal twee dimensies en daardoor minimaal vier mogelijkheden.
Ik geef even een voorbeeld. Een voorbeeld van zwart-wit-denken is: het kan wel of niet regenen. Dit is eendimensionaal denken: wel/niet regenen. Zoals: wel/niet alleen blijven, wel/geen relatie, wel/geen andere baan vinden, wel/geen kinderen, wel/niet die mail eruit doen, etc.

Geprogrammeerd

Hierbij duwt jouw onbewuste angst jou in de dimensie ‘wel/niet alleen blijven’ en vervolgens in de dimensie ‘alleen (over)blijven’. Dat is zoals jouw brein vanuit jouw patronen van vroeger (verlatingsangst, angst voor afwijzing, e.d.) is geprogrammeerd en daardoor heeft jouw brein dat tot nu toe ook altijd zo gedaan en ervaren.

Andere dimensie

Een andere dimensie t.a.v. het wel/niet regenen is bijvoorbeeld dat het hard of zacht kan regen in de wel-regen-optie en dat ook dauw of mist vocht geeft zonder dat er regen is. Weer een andere dimensie is de samenstelling van de neerslag: sneeuw, hagel, of regendruppels? Dit is een voorbeeld ten aanzien van regen.

Leren kennen

Naar mijn mening kennen alle aspecten van het leven meerdere dimensies en het is de kunst al die dimensies te leren kennen en om open te leren staan voor al die dimensies. Dat houdt een enorme verrijking van je leven in.
Die verschillende dimensies zijn dus ook van toepassing op de aspecten van het leven, zoals ten aanzien van relatie, werken, wonen, opleiding, beroep e.d.

Wel of niet

Zo leven mensen die emotionele pijn hebben in hun relatie in de eendimensionale gedachte dat je die relatie alleen maar wel of niet kunt hebben.  Mensen die onrust in hun werk ervaren leven in de veronderstelling dat je ten aanzien van je werk of baan dat werk of die baan alleen wel of niet kunt hebben. Het is in hun beleving wel of niet.

Realiteit is gelukkig veel genuanceerder. 

Terwijl de realiteit is dat er zowel ten aanzien van je relatie als ten aanzien van je werk er nog wel vijf andere reële mogelijkheden zijn. Gelukkig is het leven veel genuanceerder dan zwart-wit of alles-of-niets.
Het is de kunst om de vaardigheid te ontwikkelen om andere opties en mogelijkheden te kunnen bedenken of te vergaren. Je hoeft ze ten slotte niet allemaal zelf te bedenken. Ze zijn vrijwel allemaal al door anderen bedacht. 

Uit Google

Toen ik een jaar of twee geleden ineens merkte dat ik als het ware uit Google was ‘gesweept’ (ik kwam niet meer voor op de eerste 75 pagina’s) raakte ik niet in paniek (mijn ‘winkel’ was tenslotte in feite gesloten), maar pakte ik een A-viertje en legde die neer op tafel.

Ingevingen

Ik ging door met mijn werk en schreef in de loop van de dag alle ingevingen en mogelijke oplossingen en acties op die ik eventueel zou kunnen doen, van het googelen naar het probleem, tot het raadplegen van mijn webmanager.

9 punten

In de loop van twee dagen had ik 9 punten en de negende was het laatste redmiddel: desnoods het helemaal opnieuw laten maken van een nieuwe website. Het gekke was dat ik juist door dit laatste ultieme redmiddel gerust gesteld was met de gedachte dat ik dus sowieso altijd een oplossing had.

Oplossingen

Uiteindelijk is mijn website, door de andere opties aan te boren en uit te voeren, in de loop van een paar weken weer langzaam omhoog geklommen in Google, zelfs zonder dat we ooit achter de echte oorzaak zijn gekomen. Ik was niet in paniek geraakt en had gehandeld vanuit mijn ontwikkelde: er-zijn-oplossingen-alleen-ik-weet-nu-nog-niet welke-dat zijn-Modus. Ik vroeg me meteen af: Hoe kan ik …..?. Wat moet ik ervoor doen om…?.

Twee gouden vragen

Dit zijn de twee gouden vragen om iets gerealiseerd te krijgen: Hoe kan ik ervoor zorgen dat… (…ik weer op de eerste pagina van Google kom?) Wat moet ik er voor doen om….. (…..het probleem te achterhalen?)

Iets wel of niet kunnen

Mensen die eendimensionaal denken en die in hun jeugd niet bevestigd werden in het iets (goed) kunnen doen of in het realiseren van dingen, denken ook eendimensionaal over de dingen die ze kunnen. Ze denken dat ze iets wel of niet kunnen. Voor een aantal aspecten geldt dan dat men ten onrechte in de Ik kan het niet-modus schiet van faalangst.

Verschillende dimensies

Terwijl iemand iets vrijwel altijd in meerdere of in mindere mate kan. Dit is weer een andere dimensie.
En op het ene moment misschien iets beter dan op een ander moment. Dit is nog een andere dimensie.
En in de ene situatie/omgeving kun je het misschien beter dan in een andere situatie/omgeving. Nog weer een andere dimensie. Bovendien kun je het beter dan mensen die het helemaal niet kunnen. Dit is weer een andere dimensie.

Onderzoeken

Ga voor jezelf onderzoeken op welke momenten en in welke situaties dingen beter gaan. En met welke mensen om je heen dingen beter gaan en beter lukken dan op andere momenten. En wat hierbij de bepalende factoren zijn. Ga vervolgens die belemmerende factoren verminderen of uitbannen. Je gaat enthousiasmerende en motiverende en energie gevende aspecten organiseren en opzoeken. Dit kan niet altijd, maar het kan zeker vaker dan je denkt. 

Belangrijke vraag

Een heel belangrijke vraag is dus: Hoe kan ik…..? Nu leef je ten aanzien van bepaalde aspecten namelijk waarschijnlijk nog in de ik-kan-het-vast-niet-Modus. Een dergelijke modus bevestigt zichzelf, want zo zul je het inderdaad ook nooit leren of je daarin ontwikkelen. Als je bijvoorbeeld alsnog graag wilt studeren, stel je jezelf de vraag: Hoe kan ik dat realiseren? Wat is daarvoor nodig? En: wat wil ik en hoe kan ik dat realiseren?

Wat is daarvoor nodig?

Dan ga je opschrijven wat er voor nodig is en bij al die verschillende aspecten schrijf je: Hoe kan ik dat realiseren? of: Wat is daarvoor nodig? En achter al die respectieve aspecten schrijf je vervolgens ook weer: Wat is dáárvoor nodig?

De kleinste deelactiviteit

Tot je de kleinst mogelijke deelactiviteit hebt waar je mee aan de slag kunt. Je splitst zo jouw deelactiviteiten net zo lang op, tot je voor jou handelbare/uitvoerbare activiteiten hebt. 

Bedenk zo veel mogelijk redenen en oorzaken

Een andere manier om multidimensionaal te leren denken is om zelf altijd zo veel mogelijk redenen of oorzaken te gaan bedenken bij een gebeurtenis. Ik heb dat zelf regelmatig beoefend.

Oefenen

Zo oefen je je brein om meer facetten of aspecten of kanten van een verhaal of zaak of gebeurtenis voor jezelf inzichtelijk te maken. Elke keer dat er toch nog een andere oorzaak is dan je zelf kon bedenken, leer je daar weer van. 

Vraag aan anderen

Ook kun je aan anderen vragen hoe ze naar een situatie kijken. Daar kun je veel van leren. Je hoeft het niet met de ander eens te zijn. Maar je leert zo dat er heel veel verschillende meningen en argumenten en beweegredenen en motieven en drijfveren zijn over een zelfde gebeurtenis. Zo leer je genuanceerd denken en je mening vormen. 

Nog weer een andere reden

En dan zul je zien dat als je je afvraagt waarom iemand iets heeft gedaan op de manier waarop hij of zij dat deed, je daar zelf al 10 redenen voor kunt hebben opgeschreven, maar dat je, als je het bij betrokkene gaat navragen, hij of zij nog een andere reden kan hebben dan die jij allemaal al hebt kunnen bedenken.

Altijd meerdere redenen voor iets

Een ander leermoment voor mij is geweest dat er vrijwel nooit slechts één reden is voor iets. Er zijn (vrijwel) altijd meerdere redenen die tegelijkertijd en naast elkaar spelen. Het woordje ‘of’ kan dan ook vrijwel altijd vervangen worden door het woordje ‘en’.

Vragen

Ik leef nu dan ook in het besef dat ik de reden of oorzaak van iemands gedrag niet kán weten, tenzij ik het bij die ander check/verifieer/vraag. En dat maakt het toch allemaal wel weer heel overzichtelijk.

Zelf in gedachten oefenen

Je kunt zelf denkoefeningen gaan doen. Ik doe dat nog regelmatig, omdat ik het gewoon leuk vind. Dat doe ik vanuit het besef dat ik iets niet weet omdat ik het simpelweg niet kán weten. Dan kijk ik hoeveel verschillende mogelijkheden of oorzaken of oplossingen ik van iets kan bedenken. Als je bijvoorbeeld een fiets op de grond ziet liggen, kun je met jezelf gaan oefenen wat je ziet.

Omgewaaide fiets

Als het hard waait, heb je al gauw de neiging om te denken dat het een omgewaaide fiets is, maar dat weet je natuurlijk niet want de fiets kan al op de grond hebben gelegen voordat het waaide. En er zijn nog meer mogelijkheden te bedenken.

Nog meer mogelijkheden

Ook kan het gestormd hebben en dat de fiets ondanks deze storm bleef staan en dat iemand de fiets uit voorzorg heeft neergelegd. De fiets kan ook omgeduwd of omgestoten zijn; dat kan per ongeluk of bewust zijn gedaan. Hij kan van zijn standaard zijn gevallen. 

Wat weet je zeker?

Zo kun je met jezelf oefenen, ook over je eigen interpretaties en aannames. Zolang je niet hebt gezien hoe het kwam dat de fiets op de grond kwam te liggen, weet je maar één ding zeker: het is een fiets die op de grond ligt. De rest van de invullingen die je er zelf aan geeft (bijvoorbeeld Expres omgeduwd) zijn jouw eigen aannames en niet gecheckte interpretaties vanuit je patronen van vroeger.

Een ontluisterend aantal niet-gecheckte interpretaties

Toen ik destijds mijn eigen niet-gecheckte aannames en interpretaties ging checken en verifiëren, kwam ik er achter dat ik er in 9 van de 10 gevallen naast zat. Dit was een ontluisterende bevinding.

Vragen

Vandaar dat ik nu heel makkelijk kan leven met de gedachte dat ik iets niet weet en dat als ik wel wil weten hoe het zit, ik het aan betrokkene vraag. Daarom ervaar ik altijd de keuze: wel of niet vragen, nu of later vragen, mondeling of schriftelijk vragen etc. Ik ben daar niet veel mee bezig en laat zo mijn onbewuste zijn werk doen, waarna er vanzelf op enig moment iets uitrolt.

Je meent te weten

Mensen die in de alles-of-niets-modus en in een zwart-wit-denkpatroon zitten, menen te weten hoe het allemaal zit ten aanzien van de ander (partner, baas, kinderen, ouders e.d.). Dit is een illusie die grote gevolgen heeft, omdat je ook vanuit die niet-gecheckte interpretaties en waarnemingen leeft en je je ook op grond daarvan naar de ander toe gedraagt.

Reactie van de ander

Die ander reageert daar vervolgens weer op, wat vanuit die ander heel logisch gedrag is. Zo kan het gebeuren dat je zelf het gedrag hebt veroorzaakt waar je je bij de ander aan ergert of waar je de ander voor veroordeelt.

Kortom: Door alsnog jezelf bepaalde concrete vaardigheden aan te leren is het mogelijk om je in de loop van de tijd een meerdimensionaal denkpatroon aan te leren, waardoor je je alles-of-niets-denken kunt loslaten. Dit betekent een enorme verrijking van je leven. 


 

Als jezelf herkent in dit artikel, dan kan het goed zijn te weten dat ik een videojaarprogramma heb over de top 15 aspecten waar mensen last van hebben als ze willen loslaten. 

In dit videojaarprogramma leer je wat de symptomen precies zijn en over elk van de symptomen leer je wat het feitelijk is (en dat is anders dan je denkt). Je leert hoe het ontstaat en hoe jij er vanaf komt.

  • Piekeren
  • Angst en paniek –> deze 3 video’s zijn ook als apart programma aan te schaffen. Zie hieronder voor informatie!
  • Depressieve gevoelens, dips, down, neerslachtigheid, gedeprimeerdheid
  • Eenzaamheid, leegte, gemis
  • Slecht slapen (2 video’s)
  • Stress, spanning
  • Burn-out, overspannenheid, overwerkt
  • Vermoeidheid, futloosheid, energiegebrek
  • Gebrek aan zelfvertrouwen, negatief zelfbeeld, minderwaardigheidsgevoel
  • Besluiteloosheid, niet kunnen kiezen, twijfel, spijt, dilemma, geen actie ondernemen
  • Geen grenzen aan kunnen geven, geen Nee kunnen zeggen, pleasegedrag
  • Schaamte en schuldgevoel
  • Boosheid, agressie, frustratie, ergernissen
  • Emotionele pijn
  • Niet kunnen genieten, niet de zin van het leven weten, niet gelukkig zijn, niet weten wie je bent

Je leert hoe het ontstaat, hoe jij er vanaf komt/hoe je het voorkomt.’

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’

‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’ ‘Jouw videojaarprogramma is geweldig! Het resultaat is de volgende dag al merkbaar. Ik vind het super dat die symptomen herstelbaar zijn.’

‘Door het videojaarprogramma ben ik nieuw gedrag gaan aanleren waardoor ik oude patronen los kan laten! Overlevingsgedrag omzetten in ECHT leven!’

‘Jouw programma is kwalitatief en inhoudelijk hoogstaand. Ik leer er veel van.’

Piekeren

Bekijk de eerste video, over Piekeren gratis en vrijblijvend!

Video zien

Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier!

Eerder gepubliceerde artikelen over loslaten kun je hier vinden. In de zijbalk vind je de mogelijkheid om te zoeken op jouw zoekwoorden. 

Neem hier gratis het mini-eBook over loslaten met je mee:  ‘8 Inzichten en 13 Manieren om te stoppen met piekeren en malen en om weer rust in je hoofd te krijgen’. “

De drie video’s over Angst zijn los te verkrijgen.
In de eerste video krijg je:
– Wat angst is en wat de functie ervan is;
– Waarover je angst kunt ontwikkelen;
– Waarom naar mijn mening angst voor controleverlies, angst voor afwijzing en verlatingsangst de onderliggende vormen van angst zijn;
– Inzicht in wanneer angst terecht is en wanneer niet;
– Hoe het komt dat je angst-van-vroeger ervaart als reëel in het heden;
– Hoe de oorsprong van jouw angst in je jeugd zit;
– Hoe je bevestiging van je angst ervaart door je lichamelijke reactie;
– Hoe jouw gedachten uit je jeugd die lichamelijke reacties veroorzaken;
– Hoe bepaalde momenten uit jouw jeugd jouw huidige angst triggeren, en dus niet veroorzaken.
In de tweede video krijg je:
– In hoeverre angst genetisch bepaald en dus erfelijk is en/of in hoeverre het aangeleerd gedrag betreft;
– Hoe je angst ontwikkelt;
– Welke aspecten van de verschillende hechtingstijlen op jou van toepassing zijn;
– Wat het verschil is tussen feitelijke aanwezigheid en emotionele aanwezigheid van je ouders;
– Wat bij jou de oorzaken kunnen zijn van jouw huidige angst;
– Wat bij jou de triggers kunnen zijn voor jouw huidige angst.
In de derde video krijg je:
– Welke reacties er mogelijk zijn op angst;
– Hoe jouw angst in het heden getriggerd kan worden;
– Hoe het zit met het samengaan van angst met andere symptomen;
– Hoe in de wetenschap naar angst wordt gekeken;
– 14 manieren om jouw vicieuze cirkel van angst te doorbreken.
De video’s duren respectievelijk 74, 49 en 60 minuten.
Na afloop van het VideoAngstLoslaatProgamma kun je mij te allen tijde vragen stellen.
De kosten van dit programma bedragen slechts 77 euro.
Om het programma aan te schaffen, klik je op onderstaande link (je registreert je eerst, je schrijft je inloggegevens ergens op, en daarna doe je de aankoop).
https://loslatennu.mijnecourse.nl/courses/hoe-doorbreek-je-jouw-vicieuze-cirkel-van-angst/

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

06-53 65 13 59

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178

 

Deel dit artikel