Loslaten van je perfectionisme

Perfectionisme kent veel verschillende uitingsvormen. Perfectionisme kan zowel worden ingegeven door faalangst of door angst voor afwijzing als door bijvoorbeeld behoefte aan controle. Perfectionisme is dan ook niet iets wat op zich zelf staat. Het is weer een uitingsvorm van een uitingsvorm van patronen van vroeger.

Perfectionisme is altijd een vorm van compensatiegedrag. Het is belangrijk dat je inzicht krijgt voor welke onderliggende aspecten (het zijn er doorgaans meer dan een) jouw perfectionisme compensatie is.

Als je bijvoorbeeld op school altijd hogere cijfers wilde halen, gaat het om wat de achterliggende redenen hiervoor waren. Wilde je een hoger cijfer halen in vergelijking tot de andere klasgenoten? Of in vergelijking tot je broers/zussen? Of wilde je sowieso een 10 halen en was minder voor jou het gevoel dat je faalde? En als de andere klasgenoten bijvoorbeeld niet hoger hadden dan een 6, was je dan wel tevreden met een 7 of moest het dan nog een 9 of 10 zijn?

Voor wie wilde je hoge cijfers halen? Voor de juf, of voor andere klasgenoten om geaccepteerd te worden? Of om (een van je) ouders te pleasen? Wat deed je er allemaal voor en wat heb je er allemaal voor nagelaten om dat perfectionisme te realiseren of in ieder geval om het na te streven? Voor wie doe je het nu? Voor je partner en voor je baas? Nog steeds voor je ouders?

Omdat perfectionisme  vaak een verband heeft met faalangst en/of angst voor afwijzing, is het belangrijk om een totaalplaatje te krijgen van je patronen van vroeger.

Perfectionisme kent veel verschillende oorzaken. Het zijn patronen van affectieve verwaarlozing, emotioneel misbruik en/of geestelijke mishandeling en daarnaast hoe deze patronen op elkaar inspelen.

Perfectionisme kan ontstaan vanuit veeleisendheid van (een van) de ouders, bijvoorbeeld ten aanzien van school- of sportprestaties. De boodschap die men dan op verschillende manieren meekrijgt is dat het nooit goed genoeg is. Dit is geestelijke mishandeling. Naast het feit dat mensen die geestelijk mishandeld ook affectief verwaarloosd zijn, hebben mensen die perfectionist zijn ook een overmatige behoefte aan aandacht, erkenning en bevestiging.

Een andere vorm kan die van voorwaardelijkheid zijn: dat je alleen (een beetje) aandacht kreeg als je hoge cijfers scoorde of als je een heel goede prestatie neerzette. Ook dit is een voedingsbron van perfectionisme.

Perfectionisten hebben onbewust de link gelegd tussen het krijgen van aandacht, erkenning, bevestiging en waardering enerzijds en het behalen van hoge cijfers / goede prestaties anderzijds. Zij doen dat in een omgeving waarin zij, ongeacht hoe hoog hun cijfers ook zijn, niet die aandacht, erkenning, bevestiging en waardering krijgen waar ze als kind behoefte aan hebben en waar ze als kind recht op hebben. Daarom gooien ze er nog een schepje bovenop. Zo kan perfectionisme ontstaan.

Perfectionisten hebben eigenlijk onbewust een link gelegd tussen de aandacht, erkenning, bevestiging en waardering die ze nastreefden en niet of nauwelijks kregen enerzijds en het behalen van hoge cijfers / goede prestaties anderzijds.

Perfectionisten kunnen ook onbewust een link hebben gelegd tussen het voorkomen van afwijzing (“Jij kunt dat niet”) en hun perfectionistische gedrag.

Perfectionisme kan heel hardnekkig zijn. Toch is het wel degelijk mogelijk om er vanaf te komen. Dit vergt wel jarenlange oefening; het zal je geen windeieren leggen. Ik ben zelf van mijn perfectionisme afgekomen door het actief leren maken van kleine foutjes. Daarnaast heb ik mezelf aangeleerd om kleine foutjes die ik zelf gemaakt had en die ik zelf ontdekt had, niet altijd meer te herstellen of recht te zetten. Om dan vervolgens te kijken wat het met me deed.

Om van je perfectionisme af te komen moet je leren  minder perfect te zijn. Oefenen, oefenen, oefenen en oefenen.

Dit klinkt heel simpel, maar je zult zien welke gedachten er allemaal naar boven komen: Wat zullen ze wel niet van me denken? Vinden ze me nog wel aardig? Misschien denken ze wel dat ik het niet kan. En aan deze gedachten zit, door de patronen van affectieve verwaarlozing, emotioneel misbruik en/of geestelijke mishandeling voor jou onbewust de link dat je mogelijk in de steek gelaten gaat worden. Deze angst(gedachte) was een reële gedachte voor jou als kind. Het in de steek gelaten worden is voor een kind een van de grootste angsten. Het zijn deze angstgedachten dat het loslaten van perfectionisme zo weerbarstig maakt.

Waar het afleren van je perfectionisme in de vorm van het jezelf aanleren om minder perfect te zijn op neerkomt is het doorleven van de angst als je een foutje maakt of hebt gemaakt. Het is de angst van vroeger, toen je nog een kind was. Het is de angst van afwijzing die je toen kreeg of verwachtte. Aangezien dat gekoppeld zit aan angst voor afwijzing en mogelijke aan jouw verlatingsangst, is voor jou het foutjes leren maken: het oefenen met de ervaring dat je er niet dood aan gaat. Je hebt nog wel die angst van vroeger in je, omdat je tot nu toe nog niet ervaren hebt dat je een klein foutje gewoon overleeft. Je kunt nu leren beseffen, je leren realiseren, dat het jouw angst van vroeger is, toen je kind was.

Je kunt er een realitycheck op loslaten: kijk maar om je heen als je dergelijke angstgedachten krijgt. Staat er een leeuw? Is er een tsunami, orkaan, brand? Komt er een auto op jouw afstormen? Of is er sprake van een andere levensbedreigende situatie? Als dit niet het geval is, is het jouw angst van vroeger, van toen je klein was. Je kunt nu wel degelijk leren realiseren dat jouw angst nog de angst is van vroeger.

Je komt er vanzelf trouwens ook achter dat je foutjes niet eens altijd worden opgemerkt, om er vervolgens achter te komen dat als ze al worden opgemerkt, er niets gebeurt. Je moet dit gewoon heel vaak ervaren. Begin met heel kleine foutjes, bijvoorbeeld net even te laat komen, of iets niet doorgeven, of een typefoutje, of net niet alles opruimen, of wat dan ook.

Wat ook gebeurt is dat iemand denkt dat hij of zij perfectionistisch is en dat het een heel ander gedragsaspect blijkt te betreffen. Na doorvragen blijkt het te gaan om bijvoorbeeld gedrevenheid of een te groot verantwoordelijkheidsgevoel. Ook het 100% uit iets willen halen hoeft geen perfectionisme te zijn.

Overigens kan het ook gebeuren dat iemand niet zijn of haar perfectionisme wil loslaten, maar wil leren om nog perfectionistischer te worden.

Kortom: perfectionisme is niet altijd wat het lijkt te zijn: het kent vele oorzaken en vele uitingsvormen. Je kunt perfectionisme leren loslaten door te oefenen met het leren om kleine foutjes te maken en om kleine foutjes die je per ongeluk gemaakt hebt, niet altijd meer te herstellen. Mocht je je patronen van vroeger willen doorbreken en willen veranderen in emotioneel gezond en in functioneel en effectief gedrag, dan kan ik je daar mee helpen.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178