Loslaten van disfunctionele communicatie

Loslaten van disfunctionele communicatie is iets wat onmiddellijk enorm veel oplevert. Ik kreeg onlangs de vraag hoe je je communicatiepatroon kunt veranderen. De vraagsteller vroeg naar tips om je eigen communicatiepatroon te herkennen en om dat te veranderen. Ook vroeg hij naar een goed boek daarover en naar een vragenlijst. Ik vond zijn vraag een enorm goede vraag. Tegelijkertijd is het antwoord daarop complex.

Onze gespreksvoering wordt namelijk voornamelijk gevormd door onze emoties. En onze emoties worden gevormd en gevoed door patronen uit onze jeugd. Iemands gespreksvoering kan dan ook naar mijn mening worden gezien als een spiegel van iemands emotionele gezondheid. En andersom kun je ook door middel van je communicatie aan je emotionele gezondheid werken.

Onze  gespreksvoering is een complex geheel, zowel door de dingen die je wel zegt als door de dingen die je niet zegt. De vragen die gesteld worden zijn vaak, zonder dat we ons daar bewust van zijn, gesloten of suggestieve vragen. Een gesloten vraag is een vraag waar je alleen Ja of Nee op kunt antwoorden. “Heb je lekker gegeten?” is zo’n vraag. Hij is ook een beetje suggestief, omdat we aanzienlijk minder ruimte voelen om te zeggen dat we niet zo heel lekker hebben gegeten. De neiging  bestaat dan eerder om gewoon Ja te zeggen. Onbewust is dat ook de reden dat we dergelijke gesloten en suggestieve vragen stellen. Als je echt zou willen weten hoe iemand heeft gegeten, zou je bijvoorbeeld een vraag stellen als: “Hoe heb je gegeten?” Dan krijg je nog vrij snel het antwoord Goed, of Lekker. als je het echt wilt weten, zou je daarom kunnen vragen: “Hoe vond je het eten?” of “Wat vond je van het eten?” Daarover moet al iets langer worden nagedacht. En je vraagt dan door op wat degene daarover zegt, met vragen als: “Waar merkte je dat aan?” of “Wat bedoel je daarmee?” of “Hoe vond je dat?” Een duidelijk suggestieve vraag is: “Vond je het eten ook lekker?” of, nog suggestiever: “Vond je het eten ook zo lekker?” Zeg daar maar eens Nee op als je het niet (zo) lekker vond. Een heel makkelijke manier om een gesloten vraag te veranderen in een open vraag is door te beginnen met “In hoeverre vond je…..”

Veel vragen die zouden moeten worden gesteld, worden echter niet gesteld… In geval van een conflict worden de belangrijkste vragen niet gesteld. Dat ze niet worden gesteld is omdat beide partijen zich laten leiden door hun emoties. En feitelijk zijn dat de emoties uit hun jeugd. Voor hen is het gedrag of het nalaten van de ander zo evident verkeerd en verwijtbaar, dat men niet door heeft dat men zich laat leiden door de eigen vroeger weggestopte emoties. Beide partijen doen dat, want voor een conflict zijn beide partijen nodig. Als een van beiden in staat zou zijn om zich niet te laten leiden door vroeger weggestopte emoties en in staat zou zijn zich aan het conflict te onttrekken, zou er geen conflict zijn. Moet je je dan maar alles laten welgevallen? Nee, dat zou ik zelf ook niet doen. Waar het om gaat is dat als je je niet laat leiden door emoties van vroeger, je op heel andere mogelijkheden en opties en alternatieven komt dan wanneer je je laat leiden door emoties. Je reageert dan meer of voornamelijk op grond van argumenten, en dan kun je zelfs tot nieuwe ideeën en nieuwe oplossingen komen.

Een andere reden dat veel vragen die gesteld zouden moeten worden, niet worden gesteld, is omdat we die vaardigheden in onze jeugd niet hebben meegekregen en dat naderhand ook nog niet hebben kunnen ontwikkelen. Een belangrijke belemmering om een emotioneel gezonde en daardoor constructieve gespreksvoering te ontwikkelen is de angst voor afwijzing. Als we in onze jeugd hebben meegekregen dat we het niet waard waren, dat we niet serieus genomen werden, dat we ons niet gehoord voelden, dat het er niet toe deed wat we vonden, zal dat ook zijn uitwerking hebben in onze latere gespreksvoering. Je zult ook dan (onbewust)  diezelfde angst hebben die je in je jeugd hebt ondervonden.

Ieder mens heeft, vanuit patronen uit de eigen jeugd, zodoende een individuele gespreksvoering ontwikkeld. Zo kan het zijn dat iemand het niet door heeft als hij of zij  geen adviezen geeft, zoals men meende en bedoelde te doen, maar in feite een opdracht of soms zelfs een eis neerlegde. Een advies is een advies als de ander er vrij in is er mee te doen wat hij of zij wil. Het is makkelijk in te zien dat de meeste goedbedoelde adviezen geen adviezen zijn. Het ‘goedbedoelde’ bleek een uitingsvorm van de controlebehoefte van de ‘advies’gever te zijn, want zo vrijblijvend was het ‘advies’ niet. Een advies is pas een advies als het de ander volledig vrij staat om er wel of niet wat mee te doen. De meeste zogenaamde ‘adviezen’ zijn ongevraagd, waardoor er ook weer een eigenbelang van de ‘advies’gever om de hoek komt kijken. Daarom doe je er goed aan om alleen gevraagd advies te geven.

Het kan  zijn dat iemand niet door heeft dat hij of zij geen verzoek doet, maar een verwijt uit. Heel veel verzoeken worden, zonder dat men dit door heeft, in de vorm van een verwijt geuit. Vandaar dat men de reactie van de ‘verzoek’-ontvanger dan ook niet begrijpt, terwijl me die zelf heeft getriggerd. Het verzoek of de vraag: “Zou je eens de tuin willen doen?” is theoretisch een vraag: tegelijkertijd zit er een verwijt in besloten. “Zou je nu eens de tuin willen doen?” “Zou je nu eindelijk eens de tuin willen doen?” “Zou je nu eens eindelijk de tuin willen doen?” zijn verwijten in oplopende vorm. De ontwijkende of verdedigende reactie van de ander is dan ook een logisch gevolg.

In plaats van dat we in een dergelijke situatie de reactie van de ander als een signaal zien dat we onszelf beter op een andere manier zouden kunnen uitdrukken, we doorgaans de reactie van de ander als een bevestiging van het beeld dat we van iemand hebben. We merken dan ook alleen wat de gespreksvoering van de ander bij ons teweeg brengt en niet wat onze eigen gespreksvoering bij de ander teweeg brengt. We hebben zo niet door dat we onze eigen teleurstelling creëren en blijven creëren en zullen blijven creëren.

Daarnaast zegt de stelligheid waarmee iets gezegd wordt, iets over de eigen gemoedstoestand en emotionele gezondheid en ontwikkeling. Des te emotioneel gezonder iemand is, des te genuanceerder iemands verbale en schriftelijke uitingen. Die mensen zien meerdere kanten van een zaak, weten dat het ook heel goed anders kan zijn, weten dat ze informatie missen, weten dat het een momentopname is en nodigen andere mensen bij wijze van spreken uit om hun mening aan te vullen en te verbeteren. Zij weten bovenal dat alles niets meer dan een mening is, met de kennis die we op dit moment hebben, en dat zogenaamde waarheden niet bestaan. Ook  in de wetenschap geldt dat iets voor waar wordt aangenomen, totdat daar andere kennis voor in de plaats komt.

Woorden die sowieso op stelligheid duiden zijn: ‘altijd’ en ‘nooit’,  en andere woorden die uitersten aangeven op een spectrum. Als je doorvraagt, blijkt het namelijk nooit nooit of nooit altijd te zijn. Vandaar: Zeg nooit nooit. Het leven wordt niet geleefd in zulke uitersten. Dat het wel zo béleefd wordt, is veelzeggend en redenen om op door te vragen.

Niet iedereen kent het verschil tussen een mening en een feit, laat staan de vele gradaties die daar tussen zitten. Dit is een grote veroorzaker van conflicten. Vaak wordt een mening met een feit verward als iemand zijn of haar eigen mening aan iemand anders wil opdringen. Zij voelen het als afwijzing als de eigen mening niet wordt aanvaard door de ander. Terwijl de ene mening juist niet in plaats van de ander is. Meningen kunnen gewoon naast elkaar bestaan. Als ergens een besluit over moet worden genomen, is het daarom ook belangrijk alle mogelijke meningen inzichtelijk te hebben, omdat dat de kans groter maakt dat er een goed besluit uitrolt. Meningen zijn dan ook niet goed of fout; je kunt het er meer of minder mee eens zijn.

Er zijn mensen die ook op de een of andere manier afhankelijk zijn van bevestiging van andere mensen ten aanzien van hun mening en zij doen er heel veel aan om anderen te pleasen en tegelijkertijd doen ze er alles aan om de ander niet tegen de haren te strijken. Het zoeken naar bevestiging kan ook weer een uitingsvorm zijn van angst voor afwijzing. Je kunt uit iemands gespreksvoering dan ook al vrij snel diens controlebehoefte en diens angst voor afwijzing opmaken. Dat kan zowel door wát men zegt en door de manier waarop iemand iets zegt.

Wat kan gebeuren is dat iemand zijn of haar eigen gelijk bevecht ten koste van andermans gelijk. Het is dan voor de een van levensbelang dat hij of zij niet alleen gelijk krijgt, maar dat ook per sé wil hebben van die ander. Dit is een recept voor een conflict. Dit kan dan weer voortvloeien uit patronen uit hun jeugd, waarin ze zich bijvoorbeeld niet gehoord hebben gevoeld.

Het beschikbaar hebben van de juiste woorden op het juiste moment kan ook helpen. Ik heb een keer een discussie over de doodstraf, waar ik verder geen zin meer in had door de manier waarop deze naar mijn mening werd gevoerd, beëindigd met: “Ik kijk daar anders naar.” Ik liet de ander in zijn waarde en liet de ander klip en klaar weten hoe ik er in zit. Einde gesprek, net zoals mijn bedoeling was. Om te voorkomen dat alsnog op het onderwerp werd teruggekomen, ging ik over op een ander gespreksonderwerp.

Misschien wel het allerbelangrijkst is de vaardigheid van ‘gevoelsreflectie’, waarmee je laat merken dat je ziet dat iets de ander beroert. Vaak gaan conflicten namelijk niet over het onderwerp waarover het wordt uitgevochten (bijvoorbeeld de tuin die niet is gedaan), maar over het niet serieus genomen worden. Dat laatste wordt dan uitgevochten over het betreffende onderwerp (in dit geval de tuin), wat van alles kan zijn. Het tonen van gevoelsreflectie doe je door andermans emotie te benoemen: “Ik zie dat je boos bent” ” Ik zie dat je verdriet hebt” “Ik zie dat je in de war bent”.

Hierbij is het non-verbale gedeelte heel belangrijk, want als je de zin “Ik zie dat je boos bent?” uitspreekt, met een omhoog gaande toonhoogte, kan de ondertoon cynisch of sarcastisch zijn, wat de ander feilloos oppikt. Als je de toonhoogte laat dalen, getuig je van begrip voor andermans emotie: “Ik zie dat je boos bent….” Probeer het maar eens. Als je dan ook nog eens je wenkbrauwen optrekt bij een omhooggaande toonhoogte “Ik zie dat je boos bent?” kan de ander zich ook nog eens niet serieus genomen en zelfs in de maling genomen voelen. Aangezien ons gevoel niet liegt, kun je zo aan iemands gespreksvoering merken hoe iemand er werkelijk in zit.

Het ‘tentatief’ of ‘veronderstellend’ praten is ook een belangrijk onderdeel van een constructief en emotioneel gezonde gespreksvoering. Dat doe je bijvoorbeeld met woorden als ‘Naar mijn mening…’ of ‘Het zou kunnen zijn dat…’. In feite nuanceer en relativeer je de stelligheid van datgene wat je iets zegt. “Zou het kunnen zijn dat…?” kan dan weer een suggestieve vraag zijn, afhankelijk van de context waarin je de vraag gebruikt. Het kan ook een oprechte vraag zijn. Onbewust voelt de ander jouw eigenlijke intentie aan. En onbewust is onze gespreksvoering een afspiegeling van onze emotionele gemoedstoestand.

Als je al deze aspecten, die een onderdeel uitmaken van iemands emotionele ontwikkeling, niet meeneemt, ontbreekt de bodem onder een constructief communicatiepatroon. Om een constructief communicatiepatroon te ontwikkelen zul je daarom zowel aan je emotionele gezondheid moeten werken als aan je communicatieve vaardigheden. Ik hoop dat ik een beetje heb kunnen laten zien waarom dit individueel maatwerk is, omdat een bepaalde zin op heel veel manieren kan worden uitgesproken en omdat je zelf niet (altijd) door hebt hoe je overkomt.

Overigens maakt ook het aanleren van het kijken hoe jouw eigen gespreksvoering overkomt op andere mensen, een belangrijk  onderdeel uit van het aanleren van een emotioneel gezonde en constructieve gespreksvoering. Die andere mensen reageren ook weer vanuit hun patronen van vroeger. Als je hun reactie zoals ze die lieten zien, wilde, heb je goed gehandeld en was het goed wat je deed. Als je hun reactie niet wilde, of niet op die manier, dan is het een leermoment om na te denken hoe je het anders had kunnen doen. Met de kennis van nu: hoe had ik het beter anders kunnen doen? Op deze manier kun je, tegelijkertijd met het alsnog jezelf emotioneel opvoeden, een emotioneel gezonde en constructieve gespreksvoering ontwikkelen. Als je niet met beide aan de slag gaat, is het alsof je na een lekke band wel elke keer de binnenband plakt, maar tegelijkertijd niet het steentje of glassplintertje uit de buitenband verwijdert dat de lekke band veroorzaakte. Je zult dan zien dat je iedere keer weer opnieuw ingehaald wordt door je patronen van vroeger.

Hoe iemand communiceert is een afgeleide van diens patronen van vroeger. Om aan te geven hoe iemand diens communicatiepatroon kan verbeteren, heb ik eerst inzicht nodig in diens patronen van vroeger. Vervolgens kan ik zien hoe die patronen van vroeger nu nog, onbedoeld en onbewust, door betrokkene zelf in stand worden gehouden. En op grond daarvan  kan ik feitelijk aangeven hoe iemand, in dienst eigen situatie en omgeving, dat feitelijk kan veranderen om de gewenste richting aan zijn of haar leven te geven en om de door hem of haar beoogde doelen te bereiken.

Ik ken jammer genoeg geen vragenlijst of een boek die dergelijke communicatieaspecten behandelt, laat staan integraal. Ik ben voornemens een boek over dit onderwerp te schrijven. Omdat communicatiepatronen een gevolg zijn van patronen van vroeger, zal ik eerst een boek schrijven over deze patronen van vroeger. Dan nog is het voor iemand naar mijn mening niet mogelijk om diens eigen blinde vlekken te ontdekken, omdat die voortvloeien uit patronen van vroeger, van toen men kind was en kwetsbaar en afhankelijk van de ouders, die men als enige voorbeeld had. Die patronen van vroeger, zoals affectieve verwaarlozing, emotioneel misbruik en/of geestelijke mishandeling, hebben ontelbare uitingsvormen.

Deze patronen van vroeger zorgen ervoor dat veel communicatie gebaseerd is op impulsief gedrag, wat geen goede raadgever is. Ook het maken van keuzes en het wel of niet (kunnen) nemen van besluiten, het blijven twijfelen en het blijven piekeren, hebben te maken met gespreksvoering en met de manier van denken. Gelukkig kun je dat nog wel degelijk bij jezelf ontwikkelen. En het mooie is dat het meteen al veel oplevert, vanaf het moment dat je er mee aan de slag gaat. Het is naar mijn mening niet je persoonlijkheid of je karakter die jouw gespreksvoering bepaalt. Het is naar mijn mening andersom: het is jouw gespreksvoering die jouw persoonlijkheid en karakter (mede) bepalen. Door een andere gespreksvoering te ontwikkelen, kun je jezelf alsnog ontwikkelen en ontplooien.

Het veranderen van je eigen communicatiepatroon begint met het herkennen van bepaalde aspecten in je eigen gespreksvoering, en vervolgens met het niet meer uitspreken daarvan. Omdat ons brein niet niets kan doen, is het handiger om er een positieve formulering voor te gebruiken. In plaats van het afleren van bepaalde uitdrukkingen, is het daarom dus makkelijker om, zodra je iets bij jezelf herkent wat je wilt afleren (bijvoorbeeld het geven van ongevraagd advies of de woordjes ‘altijd’ of ‘nooit’) jezelf aan te leren om op dat moment je mond te houden. Het gaat sneller om op bepaalde momenten te leren je mond te houden, want pas als je dat doet, ontstaat er ruimte om er andere communicatie voor in de plaats aan te leren.

En het mooie is dat,  alle aspecten die je bij jezelf hebt herkend en hebt veranderd, je vervolgens ook bij andere mensen kunt herkennen, waardoor je je als snel een beeld kunt vormen over iemands gespreksvoering.

Kortom: onze gespreksvoering is een spiegel van onze emotionele gezondheid. Het loslaten van patronen van vroeger houdt in dat je door middel van een emotioneel gezonde gespreksvoering jezelf alsnog kunt ontwikkelen en ontplooien. 

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Ik help mensen die piekeren en malen, om weer rust in hun hoofd te krijgen. Ik bied hiervoor 3 diensten aan.

Een 3 uurs Coaching, waarin ik je concrete handvatten geef om een specifiek en afgekaderd probleem in je relatie of je werk (ik ben universitair geschoold Arbeidspsycholoog) of met familieleden op te lossen. Ik vraag hiervoor 495 euro.

Een Eendaagse Coaching Loslaten, een eenmalig gesprek van 6 uur. In dat gesprek krijg je inzicht in welke patronen van vroeger (zie hieronder) bij jou een rol hebben gespeeld, in de specifieke uitingsvormen daarvan en hoe jij de opgedane inzichten feitelijk in je gedrag kunt integreren, waardoor je emotioneel gezond gedrag ontwikkelt. Je maakt zelf aantekeningen, waarbij ik je begeleid. Ik vraag hiervoor 995 euro.

Een Eendaagse Coaching Loslaten met uitgebreide maatwerkrapportage en levenslange nazorg. Zoals hierboven. Je krijgt daarbij een uitgebreide maatwerkrapportage met al mijn bevindingen, met antwoorden op al jouw vragen en de concrete handvatten hoe jij kunt herstellen. Er is levenslange nazorg: je kunt me altijd vragen stellen, ook over nieuwe situaties. Ik vraag hiervoor 3750 euro. Kijk hiervoor, en ook voor de ervaringen van klanten, op mijn website http://www.loslaten.nu/  

Patronen van vroeger. De oorzaak van waar je last van hebt als je, op grond van de zoekwoorden die je hebt ingetypt, op mijn website terecht komt, ligt in wat ik 'patronen van vroeger' noem. Kijk voor jezelf wat je hiervan herkent:

Affectieve verwaarlozing houdt in dat iemand geen aandacht, waardering, erkenning, bevestiging, troost, aanmoediging heeft gekregen, ook niet op de momenten dat je het als kind nodig had. 

Emotioneel misbruik is als die emotionele voeding (zoals aandacht, waardering, erkenning, bevestiging, e.d.) van het kind naar de ouder gaat (in plaats van zoals het hoort: van de ouder naar het kind). Dat gebeurt als de ouder (meestal de ondergeschikte/subassertieve ouder) in een voor het kind niet herkenbare slachtofferrol zit, waardoor het kind te doen krijgt met die ouder. Het kind gaat zichzelf ontzien en wegcijferen om maar niet nog meer last te zijn voor die ouder. Dit emotioneel misbruik is de voedingsbron voor de latere emotionele pijn en onrust in relaties en voor het ontwikkelen van een redderrol/ouderrol/hulpverlenerrol naar je partner. Affectieve verwaarlozing en emotioneel misbruik gaan altijd samen, omdat affectieve verwaarlozing in de jeugd van de ouder leidt tot emotioneel misbruik van de kinderen. De ouders 'halen' onbewust bij hun kinderen wat ze op emotioneel gebied niet van hun eigen ouders hebben gekregen. 

Geestelijke mishandeling betreft alle vormen van het naar beneden gehaald worden, het afgewezen worden, het niet goed (genoeg) doen, zowel verbaal als non-verbaal. 

Lichamelijke mishandeling is als er van fysiek geweld sprake is. In geval van lichamelijk geweld is er ook altijd sprake van geestelijke mishandeling en van affectieve verwaarlozing en emotioneel misbruik.

Voor een kind is het getuige zijn van fysiek of verbaal geweld net zo bedreigend als het zelf ondergaan van dit geweld.

In geval van seksueel misbruik is altijd tevens sprake van geestelijke mishandeling (bijvoorbeeld in de vorm van emotionele chantage), emotioneel misbruik, affectieve verwaarlozing en (dreiging met) lichamelijke mishandeling.

Van pedagogische mishandeling is sprake als een kind niet de door hem of haar gewenste opleiding heeft mogen volgen of niet het door hem of haar gewenste beroep heeft mogen kiezen. Per persoon verschillen de specifieke uitingsvormen van deze patronen van vroeger en de manier waarop die nu nog in stand worden gehouden.

Als je serieus overweegt een Coaching in Loslaten te doen en als je je afvraagt in hoeverre een Coaching Loslaten iets voor jou zou kunnen zijn, kun je vrijblijvend jouw situatie (aan een half A-viertje heb ik voldoende) mét de vragen waar je antwoord op zou willen, aan mij mailen op info@loslaten.nu. Jouw mail wordt door mij persoonlijk en vertrouwelijk beantwoord. Je ontvangt mijn bevindingen over de door jou beschreven situatie en antwoord op de door jou gestelde vragen.

Je kunt dit artikel printen door op het printertje onderaan dit artikel te klikken.

Eerder gepubliceerde artikelen over loslaten vind je in het blogarchief op mijn blog, in de linker kantlijn.

copyright Ammy van Bedaf, Loslaten.Nu 2016. Alle rechten voorbehouden.

Wil je dit artikel over loslaten gebruiken in een tijdschrift, nieuwsbrief of op een website? Dat kan, zolang je de hierna gegeven " informatieregels " overneemt, met een werkende link naar mijn website Loslaten.Nu: " Door Ammy van Bedaf. Ga naar http://www.loslaten.nu/ voor het aanvragen van het gratis mini-eBook over loslaten: '8 Inzichten en 13 Manieren om te stoppen met piekeren en malen en om weer rust in je hoofd te krijgen'. "

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178