Jaloezie loslaten

Er zijn twee manieren om met jaloezie te maken te krijgen. Je bent het zelf of iemand in je omgeving is het.

Jaloezie wordt ook wel het groene monster genoemd. De emoties die vrijkomen zijn heftig, lastig te temmen en alom aanwezig.

Toch worden de woorden jaloezie en jaloers niet altijd terecht gebruikt. Als iemand zegt dat hij of zij jaloers is, blijkt bij doorvragen vaak dat er geen sprake is van jaloers gedrag, maar van het benijden van de ander. Het verschil zit hem erin of je de ander iets misgunt. Als je iemand benijdt om iets, dan zou je ook graag datgene hebben wat de ander heeft, maar misgun je de ander niet dat die het wel heeft. Bij jaloezie misgun je de ander dat die wel heeft wat jij niet hebt. Als je dus jaloers bent op iemands succes, wil je dat succes zelf hebben in plaats van dat de ander dat succes heeft. Als je het succes van de ander benijdt, wil je het zelf ook graag hebben en gun je die ander diens succes.

De kern van jaloezie zit hem daarom in het misgunnen dat de ander iets heeft wat jij niet hebt en wilt hebben. Vaak gaat het er niet eens om dat jij het sowieso zou willen hebben, zoals bij benijden het geval is, maar dat de grootste pijn zit in het feit dat die ander het hééft. Als die ander datgene (succes, een nieuwe partner en dergelijke) niet zou hebben gehad, zou jouw behoefte ernaar niet ook zo enorm zijn. Het feit dat die ander ‘het’ wél heeft, maakt het voor een jaloers iemand vervolgens onverdraaglijk dat hij/zij zelf datgene niet heeft.

Jaloezie is naar mijn mening een meer afgeleide emotie en niet een op zichzelf staande emotie. Hier bedoel ik mee dat onder jaloezie andere emoties zitten, die los of tezamen maken dat je jaloers bent. Belangrijk hierbij is waardoor de jaloezie werd getriggerd; hoe is het ontstaan?

Is het bijvoorbeeld ontstaan doordat iemand een relatie heeft met de persoon waar jij dat mee wil hebben? Dan bestaat het jaloerse gedrag uit het zélf met de beoogde partner die leuke dingen willen doen waarvan je denkt en vermoedt dat die ander het doet. Onder dit jaloers gedrag kan onder andere eenzaamheid zitten (nu blijf jij alleen, denk je), gebrek aan zelfvertrouwen (zie nou wel: hij vindt haar veel leuker dan mij), een negatief zelfbeeld (je denkt dat je nu nooit meer een partner krijgt, want wie wil jou nu nog?)

Of heeft je ex-partner al snel weer een nieuwe partner? Naast bovengenoemde onderliggende aspecten speelt hier nog de afwijzing bij. Hierbij kun je een onderscheid maken tussen: als de ander het heeft uitgemaakt of als je het zelf hebt uitgemaakt.

Als de ander het heeft uitgemaakt kan dat pijnlijker zijn dan dat je het zelf hebt uitgemaakt, omdat je dan het gevoel hebt dat je zo maar wordt ingeruild.

Ook als je het zelf hebt uitgemaakt, kun je enorme emotionele pijn en onrust hebben als de ander snel weer een andere partner heeft. De ander laat dan, in jouw idee, zien dat het uitgaan van de relatie hem/haar niet zo veel doet en weer heel makkelijk een andere partner kan krijgen.

“Betekende onze relatie dan niets?” Wat voor veel mensen een reden is om weer snel een relatie aan te gaan, is de grote angst voor eenzaamheid. Dit wordt niet eens altijd als zodanig door betrokkene herkend of erkend. Het kan zelfs ten stelligste ontkend worden: “Ik ben nog nooit in mijn leven eenzaam geweest” waarna blijkt dat betrokkene er diens hele leven ook alles aan heeft gedaan om niet in een dergelijke situatie te komen. Onbewust wordt al het hele leven gevlucht voor die beangstigende eenzaamheid, die overigens de weggestopte eenzaamheid uit de jeugd is en daarom heel goed te herstellen is.

Ook kan het zijn dat je van mening bent dat vriend(inn)en of collega’s jaloers op jou zijn. Het zou kunnen, maar het hoeft niet. Als anderen jou geen complimenten geven of altijd negatief zijn over dingen, hoeft dat niet veroorzaakt te worden door jaloezie. Er kunnen veel andere redenen zijn waardoor men geen complimenten geeft of waarom men altijd negatief is over dingen. Het hoeft nog niet te zijn dat men jou dingen misgunt. Alleen betrokkene zelf kan uiteindelijk aangeven of het wel of niet jaloezie is. Het is altijd moeilijk om dat over iemand anders te zeggen. Je zult dan toch moeten doorvragen op iemands gedrag om te achterhalen wat de onderliggende emoties en motieven en drijfveren zijn.

Wat ook kan zijn is dat mensen denken dat anderen jaloers zijn, maar dat iemand zijn of haar eigen jaloezie op anderen projecteert. Dan is degene die van anderen denkt dat zij jaloers zijn, dus zelf jaloers.

Als je denkt of van mening bent dat iemand anders op jou jaloers is, is het belangrijk om te kijken wat voor onderliggende emoties hier achter zouden kunnen zitten. Misgunt de ander jou echt iets of iemand? Of wil de ander ook datgene wat jij hebt? In het laatste geval is het geen jaloezie maar is er sprake van benijden. Met benijden is natuurlijk helemaal niets mis: je misgunt de ander niets en wil het graag ook. Dan heb je iets om naar te streven. En ik denk dat niet meteen aan iets materieels als een mooie auto maar aan een mooie werkplek, mooi uitzicht, zo veel vrije tijd, zo veel vriend(inn)en, diploma, promotie, een mooie vakantie. Met het benijden van iemand anders is volgens mij niets mis. Het kan richting geven aan je gedrag en er voor zorgen dat je prioriteiten gaat stellen.

Inherent aan jaloezie is dat je de werkelijkheid niet helemaal reëel ziet en dat je jouw grootste angsten bewaarheid ziet. Als jouw ex bijvoorbeeld een nieuwe partner heeft, kan het zijn dat je op beiden jaloers bent (wat meestal het geval is) of dat je alleen op je ex jaloers bent. Wat er dan gebeurt is dat in jouw verbeelding juist die dingen gebeuren die je hen misgunt. Als je jaloers bent, zie je alleen maar voor je hoe mooi en fijn ze het hebben en wat ze allemaal wel niet samen zullen doen. Die beelden verbeelden juist jouw grootste angst: dat zij het wel leuk hebben, terwijl jullie zelf regelmatig gedoe hadden. Wellicht als troost: de kans dat jouw ex ineens wel een evenwichtige en gelijkwaardige relatie aangaat met iemand anders, is in theorie wel degelijk aanwezig maar in de praktijk niet groot. De kans is groter dat haar of zijn nieuwe relatie hetzelfde verloopt als bij jou.

Wat jaloers gedrag tot een monster maakt, is dat het iedere seconde aanwezig is en dat het toeneemt. Naar mijn mening is de oorzaak van jaloezie het in je jeugd op bepaalde gebieden tekort hebben gekregen. Dit tekort hebben gekregen kan op veel manieren zijn gebeurd: je kreeg tekort aan aandacht, waardering, erkenning en bevestiging; je kreeg tekort aan materiële dingen en een broer of zus kreeg dat juist wel. Of een ander in het gezin mocht wel een bepaalde studie doen of kreeg wel diens rijbewijs betaald of kreeg wel dat baantje in het bedrijf of…. Afijn, er zijn veel voorbeelden te geven: waar het om gaat is dat er ten aanzien van jou een tekort was, vaak in combinatie met anderen die het wel kregen of die meer kregen van datgene wat er tekort was.

Jouw jaloezie als kind was dus terecht en logisch gedrag. Later als volwassene belemmert het je. Het beïnvloedt je contacten negatief, het focust jouw aandacht op de ander in plaats van op jezelf, het belemmert jouw concentratie op andere en belangrijke dingen en bovenal: het is jouw grootste belemmering in het krijgen van wat je wenst.

De reden dat jaloezie toeneemt is omdat je er vanuit je patronen van vroeger mee omgaat en niet hebt geleerd om er anders mee om te gaan. Vanuit je oude patronen van vroeger doe je meer van het zelfde, en dan krijg je meer van het zelfde.

Om je jaloezie te kunnen loslaten zijn twee dingen nodig. Enerzijds is het nodig om alsnog jezelf emotioneel op te voeden om zodoende het gemis vanuit je jeugd zelf alsnog te leren invullen. Anderzijds is het nodig om inzicht te krijgen in je eigen aandeel in het ontstaan van je huidige jaloezie. Alleen je eigen aandeel kun je namelijk veranderen. Het is dus een tweesporenbeleid: je pakt het emotionele gemis van vroeger aan en je verandert je eigen aandeel in je huidige situatie. Dit betreffen beide concrete gedragsvaardigheden.

Kortom: jaloezie is niet altijd wat het lijkt en als er inderdaad sprake is van jaloezie, is, om jaloezie te kunnen loslaten, belangrijk om inzicht te krijgen in de eronder liggende drijfveren in het heden en in het ontstaan van jaloezie in de jeugd.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178