Hoe kun je een burn-out voorkomen of aanpakken?

Burn-out maakt inmiddels onderdeel uit van de officiële lijst van beroepsziekten.
Er is veel wetenschappelijke onderzoeksresultaten beschikbaar over burn-out.

Dat steeds meer mensen thuiszitten met burn-out wordt veroorzaakt door de volgende aspecten:
– Onze prestatiegerichte maatschappij met hoge werkdruk
– In de huidige economische crisis is er de angst voor ontslag, wat veel stress oplevert
– De vele keuzemogelijkheden die we tegenwoordig hebben op allerlei gebieden waardoor het gevaar
bestaat dat verkeerde keuzes worden gemaakt
– De Informatieobesitas: het constant willen weten wat er speelt
– We verwachten meer van onszelf dan vroeger.
Lang niet alle mensen hebben hier last van. Deze oorzaken hebben dan ook een voedingsbodem in onze opvoeding. Inzicht in de uitingsvormen hiervan maakt dat je het kunt aanpakken.

Risicofactoren zijn juist karaktereigenschappen die als positief worden gewaardeerd, zoals accuratesse, verantwoordelijkheidsgevoel, veeleisendheid, betrokkenheid en doorzettingsvermogen.
Als hier het woordje té voor staat, kan het doorslaan en uitmonden in een burn-out. Als je gestresst, overwerkt, overspannen of burn-out bent, heeft het woordje té er al voor gestaan.
Een burn-out ontstaat zelden door te veel of te ingewikkeld werk. Het zijn negatieve emoties die zo aan mensen knagen dat ze emotioneel opbranden. Burn-out is dan ook geen gevolg van hard werken, maar is een zingevings- en interpretatieprobleem. Het raakt iets in jezelf. Vaak speelt de bedrijfscultuur een rol in het burn-out raken van personeel. De bedrijfscultuur heeft dan ongemerkt raakvlakken met vroeger.

Hoe kunnen klachten zich uiten?
Het is een proces dat komt aansluipen: vermoeidheid, slechter slapen, benauwdheid of hartkloppingen.
Nadat deze lichamelijke klachten zijn genegeerd, gaan emotionele factoren een rol spelen: verminderd concentratievermogen, afdwalende gedachten, prikkelbaarheid, desinteresse, haast.
Aan mensen met burn-out is niet te zien dat ze burn-out zijn. Dat maakt dat ze zichzelf in bescherming moeten nemen, iets wat nieuw voor hen is.
Op dit moment kun je het proces nog keren, maar men geeft liever niet toe. Met een beetje geluk uit het zich in een burn-out en niet in een hartaanval.

Burn-out is een emotionele overbelasting en is het resultaat van een niet-functionele copingstrategie. Er is een mismatch tussen jouw omgeving en de situatie waarin je verkeert enerzijds en de manier waarop je er op reageert anderzijds. Hier ligt de voedingsbodem en jouw eigen aandeel, die te herkennen zijn aan de uitingsvormen van jouw gedrag (interpretaties, aannames, denkkader, etcetera).

In 1999 was ik ‘aan de beurt’. Ik had veel frustraties en ergernissen die ik, achteraf gezien, in anderhalf jaar opbouwde. Een half jaar later zat ik ziek thuis. Mijn ‘verbaasmomenten’ waren terecht, alleen ik ging er niet-functioneel mee om. Zoals iemand destijds zei: ‘Je kunt wel gelijk hebben, maar jij zit ziek thuis.’ En zo was het maar net. Ik ontbeerde de vaardigheden en het inzicht om de situatie waarin ik verkeerde positief te beïnvloeden. Ik had mijn doel uit het oog verloren en had niet door hoe ik met mijn denkbeelden en interpretaties mijn eigen gelijk zat te bevestigen. Zo werkte het niet, want er bleken heel andere mechanismen mee te spelen. Een harde en leerzame leerschool. Zelf heb ik het proces van herstel ervaren als het begin van het einde aan mijn machteloosheid.

Het proces van herstel was voor mij een proces van het ontdekken van mijn authenticiteit. Mijn herstel werd ingezet doordat ik gespiegeld werd in mijn aandeel in de gebeurtenissen om mij heen. Het is achteraf gezien het beste dat me ooit is overkomen. Niet door de burn-out zelf, want dit wens je niemand toe, maar door wat ik er mee heb gedaan. Alleen als je er iets mee doet, kom je er beter uit. Aangezien het je eigen blinde vlek betreft, kun je hier niet zelf uitkomen. Je hebt hier hulp bij nodig. Je kunt zo veel eerder herstellen als je de voor jou geschikte hulp hebt. Bovendien kom je zonder hulp niet aan de eronderliggende mechanismen die je burn-out hebben veroorzaakt en waar je anders je verdere leven tegenaan zult blijven lopen. Je hoeft natuurlijk niet een Eendaagse Coaching te doen, maar zoek in ieder geval hulp. Dat is het beste advies dat ik je kan geven. Zonder hulp zou ik het zelf niet hebben gered.

De herstelperiode verschilt per persoon, maar je komt vaak langdurig in de ziektewet terecht. Soms keren mensen niet meer terug in hun functie of baan of naar het arbeidsproces. Dit kun je voorkomen door er op tijd bij te zijn. Mensen die al zijn afgekeurd kunnen ook aan hun eigen machteloosheid werken om weer dichter bij hun authenticiteit te komen. Je bent arbeidsrechterlijk pas opgegeven als je dat zelf vindt. Ik heb mezelf destijds uit de WAO gehaald.
Mijn herstel duurde net zo lang als de tijd waarin ik het ongemerkt had opgebouwd: anderhalf jaar. Het bleek achteraf gezien exact overeen te komen met de komst van een hoge leidinggevende.
Hoe eerder je er bij bent, des te korter daarom je herstelperiode. Belangrijk is dat de drempel naar de werkvloer laag blijft. De begeleiding moet goed zijn. Een complicerende factor is als je in een conflict bent geraakt met je leiding, zoals ik heb meegemaakt. Zij gaan namelijk ook over het arbeidsrechterlijke gedeelte. Je loopt dan in je herstelperiode tegen dezelfde mechanismen aan als waarvan je burn-out raakte.

Voor mij was de allerbelangrijkste eye-opener dat de mechanismen waar ik in het korps tegenaan was gelopen, dezelfde bleken te zijn als die van vroeger: zoeken naar loyaliteit en het ervaren van afwijzing. Ik kwam hier achter doordat ik tijdens mijn studie Arbeidspsychologie eveneens een aantal cursussen Gezondheidspsychologie deed. In Nederland zijn dit gescheiden studiegebieden, iets wat ik altijd vreemd had gevonden.
Het ontdekken van deze blauwdruk tussen werk en privé was tevens de doorbraak in mijn herstel. Datgene waar je last van hebt, raakt iets in jezelf, anders had je er niet zo veel last van gehad.

Voorkomen moet worden dat je, als je re-integreert, weer in je oude gedrag vervalt. Daarom is het bij een burn-out belangrijk dat je inzicht krijgt in de mechanismen die jouw burn-out hebben veroorzaakt.
Die mechanismen zijn op te delen in twee momenten: de mechanismen die jouw burn-out opbouwen enerzijds en de mechanismen die jouw burn-out hebben getriggerd, waardoor het kaarsje van de ene op de andere dag uitgaat anderzijds. Dat laatste is de befaamde druppel die de emotionele emmer doet overlopen. Als je niet met beide aan de slag gaat, zul je hier tegenaan blijven lopen, ook als je naar een andere (privé- of werk)omgeving gaat. Het blijft een kwetsbaarheid in jezelf. Die mechanismen werken door in zowel je werk als je privé. Als je hier inzicht in krijgt, kom je er sterker uit.

Kortom: zowel het oplopen van een burn-out als het herstel ervan gaat in eerste instantie over al die anderen (zoals bij mij over die leidinggevende), maar het begint bij je eigen machteloosheid de juiste copingstrategie te hanteren in jouw situatie. Die copingstrategieën heb je simpelweg vroeger niet meegekregen en daar kun je altijd wat aan doen. Loslaten is het loslaten van niet-functionele copingstrategieën en het inzicht krijgen in voor jouw situatie functionele copingstrategieën. De emotionele overbelasting is ontstaan door je eigen machteloosheid in de omgeving waarin je verkeert. Dit is meteen het goede nieuws, want daar kun je heel goed iets aan doen.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178