Als je partner emotioneel onbereikbaar is en het Asperger-syndroom heeft

Als je partner emotioneel onbereikbaar is, bestaat er de mogelijkheid dat hij Asperger heeft of er aspecten van vertoont.
Het Asperger-syndroom is een stoornis in het autistisch spectrum: dit omvat zowel het Asperger-syndroom als autisme, die beide kunnen variëren van ernstig tot mild, of hoogfunctionerend.

Het Asperger-syndroom komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, vandaar dat ik in dit artikel over hij/hem zal spreken. Schattingen van de man-vrouwverhouding van mensen die formeel gediagnosticeerd zijn als Asperger variëren van 4:1 tot tussen 10:1 en 15:1.

Iemand die samenwoont met een Asperger kan al jaren het gevoel hebben dat er iets niet helemaal klopt, dat er iets ontbreekt of scheef zit. Je bent je al te bewust van het paradoxale van je partner: zo bekwaam op het ene gebied en zo onthand op het andere, en zo slecht in staat te begrijpen wat het precies is in zijn doen en laten dat voor zoveel problemen en misverstanden tussen jullie zorgt.
Hij kan tal van gemengde, tweeslachtige boodschappen afgeven die tot veel verwarring leiden.

Iemand met het Asperger-syndroom houdt er vaak een hele reeks rigide dagelijkse gewoonten op na.
Het is geen normaal gedrag. Volwassen Aspergers hebben allerlei gewoonten en het verschilt van persoon tot persoon hoe strikt die moeten worden nageleefd. Het verschil met obsessief-compulsieve stoornis (OCS) is dat OCS zich kan manifesteren in de vorm van herhalend gedrag.

Aspergers communiceren niet makkelijk en het kost hen vaak moeite om een diepgaand en zinvol gesprek te voeren over de gevoelens van hun partner en de invloed ervan op hun relatie.
De manier waarop ze aan gesprekken deelnemen kan iets onhandigs en eigenaardigs hebben.

Ze hebben een probleem met het interpreteren van non-verbale signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal. Veel Aspergers zijn gehandicapt in de non-verbale communicatie zoals gelaatsuitdrukkingen en lichaamstaal, houdingen en gebaren. Dit zijn belangrijke indicatoren van onze emotionele toestand en van de boodschap die we aan een ander willen overbrengen.

Veel Aspergers hebben problemen met het ‘functionele taalgebruik’: dit zijn de aanwijzingen waarmee we bepaalde woorden benadrukken en de variaties in toonhoogte om duidelijk te maken wat we bedoelen.
Daarom weten ze bijvoorbeeld niet wanneer ze moeten lachen. Een Asperger kan je ook te lang aankijken of juist op het verkeerde moment wegkijken.

Iemand met het Asperger-syndroom heeft zowel moeite met het interpreteren van non-verbale signalen als met het geven ervan.
Non-verbale communicatie tussen partners kan dan ook tot grote misverstanden leiden en als je samenwoont met iemand met het Asperger-syndroom kunnen de communicatieproblemen je soms tot wanhoop en grote vertwijfeling drijven.

De oorzaken van misverstanden in de communicatie kunnen van paar tot paar verschillen.
De ene Asperger heeft moeite met sarcastische opmerkingen, grappen en stijlfiguren en neemt die te letterlijk.
De ander begrijpt je instructies niet goed, waardoor je die telkens moet herhalen.
Het kan ook zijn dat de clou van wat er gezegd wordt hem eenvoudig ontgaat.
Het kan zijn dat je partner in woede uitbarst om iets ongeschijnlijk onbeduidends, waardoor je je afgewezen voelt.

Of dat zijn geheugen selectief is en hij zich maar een deel herinnert van wat er is gezegd en dat vervolgens uit zijn verband haalt.
Of hij legt alles uit wat er gezegd wordt als kritiek terwijl het alleen maar bedoeld is als praktisch advies.
Ook het feitelijk onbreken van communicatie kan destructief werken. Geen gehoor of erkenning krijgen kan net zoveel pijn doen als verbale verwijten.

Ze hebben ook problemen met het geven van de juiste (gepaste) antwoorden tijdens gesprekken.
Aspergers wekken de indruk dat ze hun partner niet emotioneel nodig hebben en dat wat hun partners doen voor hen belangrijker is dan wie ze zijn en hoe ze zich voelen.

Op de een of andere manier blijkt uit zijn reacties en uit de dingen die hij doet dat hij niet zeker weet wat hij moet doen of dat hij niet zeker weet wat jij van hem verwacht. Dat kan jou soms weer het idee geven dat jij degene bent die onduidelijk is en dat het communicatieprobleem bij jou ligt. Veel vrouwen denken dat ze gek worden. Ze kunnen maar niet begrijpen waarom hun partner niet snapt wat ze hem probeert bij te brengen en waarom hij haar verwijt dat ze altijd kritiek op hem heeft terwijl ze hem juist probeert te helpen of raad te geven. Soms moet ze dezelfde dingen steeds opnieuw zeggen en belandt ze met haar partner in een vicieuze cirkel.

Het gedrag van iemand met het Asperger-syndroom kan soms bot overkomen. Aspergers kunnen ongezouten hun mening geven.

Een Asperger heeft vaak geen echte vrienden. Ze hebben er blijkbaar ook niet altijd behoefte aan.

Een Asperger mixt niet met de vriendinnen en vrienden van zijn partner.

Een Asperger vermijdt intiem oogcontact bij een partner. In gesprekken kunnen ze oogcontact uit de weg gaan.

Mensen met Asperger nemen dingen die gezegd worden letterlijk. Zij hebben grote moeite met een dubbele betekenis van iets en halen die dubbele betekenis er niet uit. Dubbele boodschappen kunnen dan ook tot grote misverstanden leiden. Ook wat de ander níet bedoelde zal hij niet automatisch weten. Aspergers kunnen boodschappen heel letterlijk nemen en de koffers pakken als hun partner heeft aangegeven dat hij kan vertrekken als hij niet verandert. Het is voor hem niet zo maar duidelijk dat de meeste mensen in hun ergernis of boosheid dingen zeggen die ze niet direct of letterlijk menen. Dit kan worden voorkomen door steeds te zeggen wat je bedoelt en te bedoelen wat je zegt.

Een Asperger heeft doorgaans een IQ dat hoger ligt dan gemiddeld. Een Asperger is niet opzettelijk ontwijkend of niet communicatief. Het is ook niet zo dat hij niet wil begrijpen wat er wordt gezegd; hij begrijpt het eenvoudig doorgaans niet.

Iemand met het syndroom van Asperger mist het natuurlijke vermogen om de ongeschreven regels voor persoonlijke ruimte aan te leren die anderen als vanzelfsprekend beschouwen. Zo kunnen ze ergens gaan staan waar ze willen en zijn zich er dan niet van bewust dat dat wel eens te dicht bij een ander kan zijn. Handbewegingen zijn soms overdreven of blijven helemaal achterwege. Aspergers hebben vaak een wat raar, stijf en onbeholpen loopje.

Een Asperger heeft niet altijd oog voor risico’s van bepaalde situaties. Dit kan komen doordat hij de signalen niet weet te interpreteren of doordat hij op iets of iemand gefixeerd is geraakt.

Een Asperger wordt extreem in beslag genomen door één bepaald object of onderwerp, bijvoorbeeld de tafelschikking als er uit wordt gegeten. Alle andere sociale conventies zijn op z0’n moment ondergeschikt aan zijn plicht ervoor te zorgen dat iedereen in zijn ogen op de juiste plaats zit.

Als iemand met het Asperger-syndroom een taak heeft, zal hij altijd zijn best doen, zal alles prima in orde komen en hoef je nergens over in te zitten. Hij zal het hoogst ernstig nemen en pas stoppen als de missie volbracht is. Wel is het belangrijk goed op te letten dat het verzoek in de juiste bewoordingen is gedaan, want hij zal dit verzoek letterlijk nemen en ook letterlijk zo uitvoeren.

Sociale gelegenheden zijn niets voor hem en feestjes zullen niet zijn keus zijn. Het kan zijn dat hij in een andere kamer zijn favoriete tijdschriften door gaat zitten kijken of dat hij een ommetje gaat maken of naar bed gaat.

Gebrek aan empathie is een van de aspecten van het Asperger-syndroom waar partners maar heel moeilijk mee uit de voeten kunnen. Empathie is het vermogen je in iemand anders te verplaatsen. Dit speelt te meer omdat het betekent dat de kans klein is dat Aspergers hun partners waardering zullen geven voor alle inspanning, tijd en zelfopoffering die ze juist vanwege het syndroom in de relatie moeten stoppen. Hij weet gewoon niet wat hij moet doen of waarvoor hij zich dankbaar moet voelen. Hij heeft waarschijnlijk zelfs geen idee hoe het komt dat jij zo verdrietig en gespannen bent.

Het probleem ligt juist bij zijn vrouw, denkt hij. Omdat volwassenen met het Asperger-syndroom gewoon zichzelf zijn en dingen op hun eigen manier doen, vinden ze het misschien wel dat het probleem juist bij hun partner ligt, met al haar geklaag en gezeur. Juist door hun onvermogen tot empathie zien ze doorgaans niet dat het probleem van hun partner juist voorkomt uit iets dat met hun eigen gedrag te maken heeft.

Aspergers zijn zich waarschijnlijk niet eens bewust dat ze soms erg eenzijdig bezig zijn. Hij verlangt van zijn vrouw dat ze bepaalde dingen precies doet zoals hij het wil. Hij beseft niet wat voor effect zijn gedrag op anderen kan hebben. Uit zijn Asperger-syndroom vloeit voort dat hij moeite heeft zich een beeld te vormen wat er in de ander omgaat en hij mist het vermogen zich in die ander te verplaatsen. Dat betekent niet dat hij niet om zijn partner geeft of zich niet om haar bekommert, maar alleen dat hij zich niet kan voorstellen wat zij voelt.

Hij zal niets veranderen, hoe je ook zeurt, emotionele chantage pleegt of ultimatums stelt. Het zet de Asperger alleen maar onder een enorme druk omdat hij niet weet hoe hij, dat wat jij empathie noemt, moet laten zien of uiten. Je partner kan niet geven wat hij niet heeft, maar hij kan je wel beschermen, om je geven, bezorgdheid tonen en je troosten als je hem duidelijk maakt dat je dat graag wilt.
Toch zijn er wel degelijke mogelijkheden om de omgang met iemand met het Asperger-syndroom te versoepelen. Dat komt in een volgend artikel aan bod.

Een half jaar na het beëindigen van een voor mij pijnlijke drie jaar durende relatie kwam ik er door een artikel in Psychologie Magazine en vervolgens door het lezen van het boek ‘Als je partner Asperger-syndroom heeft’ van Maxine C. Aston (ISBN 978 90 5712 268 2) achter dat mijn ex-partner Asperger heeft. Het boek heb ik in een avond uitgelezen en me vervolgens afgevraagd in hoeverre mijn ex-partner er zelf van op de hoogte was dat hij Asperger had. Ik heb hem ernaar gevraagd en hij vertelde dat een therapeut hem, een jaar of twee voordat we elkaar leerden kennen, had gediagnoticeerd als ‘aspecten van Asperger’ hebbende. Onze relatie had mij meerdere malen het gevoel gegeven dat ik gek aan het worden was. Ik vroeg waarom hij het mij nooit verteld had: hij dacht niet dat het belangrijk was. Het was bij hem dat mijn relatieverslaving zich openbaarde. Hierdoor kwam voor mij de zelfmoord van zijn eerste vrouw (een half jaar voordat ik hem ontmoette) ook in een ander daglicht te staan en ik vermoed nu dat zij ook relatieverslaafd is geweest.

Kortom: als je weet dat iemand Asperger heeft, zijn bepaalde aspecten in de communicatie en in de omgang verklaarbaar en begrijpelijk.
Verandering is mogelijk, maar zonder goede kennis van het Asperger-syndroom zal jij als partner van iemand met het Asperger-syndroom degene zijn die het meest verandert, met name door zelfverloochening, proberen je gevoelens te onderdrukken en door bepaalde situaties en onderwerpen te vermijden. Hier kun je aan onderdoor gaan, iets wat niet nodig is.

In een volgend artikel zal ik schrijven over de erfelijkheid en de prevalentie (hoe vaak het voorkomt) van het Asperger-syndroom.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178