Affectieve verwaarlozing en loslaten

De meest voorkomende vorm van mishandeling is affectieve verwaarlozing. Uit internationaal onderzoek  is gebleken dat op de lange termijn affectieve verwaarlozing minstens zo schadelijk is als seksueel misbruik. Psychische schade is echter moeilijk te benoemen en je kunt het niet op een foto zetten. Het wordt doorgaans niet herkend, ook niet door degene die het ondergaat. Daarnaast is verdringing een van de belangrijkste overlevingsstrategieën van een kind. Bovendien wordt een kind geboren met onvoorwaardelijke loyaliteit naar de ouders, van wie het afhankelijk is. De gevolgen van het geen-kind-hebben-kunnen-zijn, zijn doorgaans enorm, zowel in relaties als in werk.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat het brein van wie mishandeld, verwaarloosd of misbruikt is, er anders uit ziet. Vooral misbruik voor de 16de levensjaar heeft invloed op de hersenontwikkeling. doordat het brein dan nog volop in ontwikkeling is. Er hebben zich dan minder hersenverbindingen ontwikkeld en andere hersengebieden zijn onderontwikkeld.

Hierdoor is de kans groot dat je nog maar een beperkt gedeelte van je eigen ontwikkelingspotentieel hebt aangeboord.

Hersenonderzoek van de laatste jaren heeft gelukkig ook aangetoond dat het mogelijk is door middel van nieuw gedrag  nieuwe hersenverbindingen te laten ontstaan. Een dvd waar dit mooi op getoond wordt, is ‘What the bleep do we (k)now’. Dit maakt het mogelijk dat je jezelf alsnog emotioneel ontwikkelt.

Men spreekt van affectieve of emotionele of psychische verwaarlozing wanneer het kind niet de nodige aandacht heeft gekregen om zich op een gezonde manier emotioneel en sociaal te ontwikkelen. Het ging om het negeren van het bestaan van jou als kind, het onvoldoende interesse tonen in jou als kind en zijn of haar leefwereld en het haar/hem aan zijn lot overlaten.

Feitelijk komt affectieve verwaarlozing er op neer dat je toen je klein was niet de aandacht, begrip, erkenning, waardering, bevestiging, troost, serieus genomen worden, er mogen zijn, en dat er naar je geluisterd werd, hebt gehad waar je behoefte aan en waar je recht op had.  Als gevolg hiervan wil en ga je dat later, onbewust, alsnog bij je partners vandaan halen. Die jou dat ook niet kunnen geven, want ze zijn net zo emotioneel behoeftig als jij. Daarom ben je ook onbewust op hen gevallen. Omdat je, zonder dat je dat doorhad, oude patronen van vroeger herkende.

Bij jonge kinderen kan het gevolg van affectieve verwaarlozing zijn dat ze niet leerden hoe ze zich emotioneel aan een ander konden hechten. Een kind dat niet een emotioneel veilige hechting met de ouders heeft gehad, zal zich ook niet van de ouders onthechten en zal daardoor later evenmin in staat zijn om zich emotioneel te hechten aan een partner. Dit heet bindingsangst. Als jouw partner bindingsangst heeft, is de kans erg groot dat je het zelf ook hebt, anders was je al niet op hem of haar gevallen en had je er vervolgens ook geen  moeite mee gehad om emotioneel van hem of haar los te komen.

Een deelaspect van affectieve verwaarlozing is cognitieve verwaarlozing. Men spreekt van cognitieve verwaarlozing als de ouder het kind op onderwijs en opleiding (gedeeltelijk) ontneemt.

Ik heb een veel vaker voorkomend aspect ontdekt van cognitieve verwaarlozing: dat je als kind door jouw ouders niet vrij werd gelaten in de keuze van jouw opleiding en evenmin in de keuze van het beroep. Er zijn volwassenen die als kind subtiel of duidelijk (en alle gradaties daar tussenin) werden gepusht om toch maar in de voetsporen van vader te volgen, of door die studie te doen die moeder of vader graag zelf had willen doen maar nooit de kans toe had gehad. Dat dergelijke kinderen later als volwassene emotioneel in de problemen komen en niet weten wat ze met hun loopbaan willen, is er een van de gevolgen van. Dat je iets doet waar je niet zelf voor gekozen zou hebben, houdt ook in dat je niet doet wat je het liefst wel zou hebben gewild; dat werd jou namelijk onthouden. Ook kan dit tot depressie of burn-out leiden.

Voorbeelden van affectieve verwaarlozing zijn:

* dat je vader of moeder of feitelijk vaak niet thuis was en/of dat als jouw vader en moeder wel thuis waren, zij niet voor jou beschikbaar waren. Dat kan doordat ze druk waren met andere dingen, of doordat een ander kind door ziekte of door diens gedrag de aandacht nodig had of opeiste, of doordat de ouder vluchtte in vrijwilligerswerk of zich verschool achter de krant of voor de tv. Dat een ouder feitelijk thuis was, hield niet in dat hij of zij ook beschikbaar en aanspreekbaar was voor jou.

* je mocht mee met je vader vissen, iets wat je op zich afschuwelijk vond, maar nu had je hem in ieder geval voor jezelf en je dacht aandacht te hebben. Hij betrok je overigens niet bij het vissen, dus zoveel aandacht had je niet. Je werd als het ware gedoogd of getolereerd, maar dat was al beter dan helemaal geen aandacht.

* Je had een herexamen en er was niemand om je op te vangen. Toen je je vader vroeg met je mee te gaan wandelen in het bos, wilde hij na een kwartier al weer terug, omdat hij andere dingen te doen had.

* Het avondeten dat zwijgzaam verloopt, er mag of wordt niet gesproken, er is geen aandacht voor de ander, er is geen betrokkenheid voor elkaar, er waren geen gesprekken en over gevoelens werd al helemaal niet gesproken. Je mocht pas van tafel na een sein en dan vluchtte je naar buiten of naar boven.

* Het uiten van je emoties werd ontmoedigd. Je werd “een huilebalk” genoemd, of er werd “zeur niet!” geroepen, of “schei uit met dat gejank!” of “stel je niet aan!” Je hebt geleerd je emoties niet te tonen en daardoor om ze te verbergen.

* Je werd niet geknuffeld of getroost. “Mijn moeder kon niet tegen aanraking” “Ik had het idee dat ik een last was” “mijn vader wilde liever niet dat ik bij hem op de bank kwam liggen”. Dat je vroeger op schoot hebt gezeten, herinner je je alleen van een foto; verder heb je er geen herinneringen aan. Het kan zelfs zo zijn dat je alleen op schoot mocht in verband met de foto, zo gaat dat dan. Als je er verder geen herinneringen meer aan hebt, heb je waarschijnlijk niet of nauwelijks bij je ouders op schoot gezeten.

* Omdat je moeder altijd “schatje” zei, dacht je dat je een liefdevolle jeugd had gehad.

* Je kreeg zakken met speelgoed en tegelijkertijd werden je tanden niet gepoetst, is er nooit iemand mee naar school geweest en speelde je in je eentje.

* Je werd niet aangemoedigd met school, je werd wel gepusht maar niet met je huiswerk geholpen en als het volgens je ouders niet goed genoeg was, kreeg je straf. Of ondanks goede cijfers kreeg je geen waardering en geen complimenten. Of er was totaal geen aandacht voor school. Je denkt zelfs dat je vader niet eens weet op welke school je zat.

* Je bent nooit in een pretpark geweest. Of je werd alleen en aan je lot overgelaten in een speeltuin. Of  je kunt je niet herinneren dat je met je ouders spelletjes hebt gedaan. Of je deed alleen spelletjes die zij leuk vonden of als het hen uitkwam.

* Je voelde aan dat je moeder al lang blij was als je buiten ging spelen. Er mochten ook vaak geen vriendjes en vriendinnetjes meekomen.

* Je ouders hielden je niet in de gaten en lieten je verbranden in de brandende zon.

* Je ouders weten na -tig jaren nog niet dat je …. niet lust of dat je suiker in de thee hebt.

* Je mocht pas op je twaalfde op een vereniging; toen namen ze pas de moeite om je weg te brengen en je op te halen. Of je mocht niet op de sport waar jij graag op wilde, maar moest op de sport waar jouw ouders op zaten of op de sport waarvan zij vonden dat die goed voor jou zou zijn. Laat dat nou vaak hockey en tennis zijn.

* Je wilt heel graag piano of viool spelen en mag het niet. Of je wilt absoluut niet piano spelen en moet op pianoles. Of op blokfluitles. Of op vioolles. Wat jij graag zou willen, speelt geen enkele rol.

*  Je wilt een speciaal type bootje en je krijgt een ander bootje. Je wordt geacht er blij mee te zijn. Of je wilt een speciaal type rolschaats, omdat je er tikkertje mee kunt doen en je krijgt veel duurdere skeelers, waar je geen tikkertje mee kunt doen. Jouw wensen worden genegeerd en je wordt ook nog eens geacht blij te zijn.

* Aan verjaardagen werd niet veel aandacht besteed. Of jouw verjaardag werd vergeten.

* Met de Sinterklaasviering was je vader er niet en toen hij later die avond thuis kwam, had hij teveel op. Toen je trots jouw cadeautje wilde laten zien, kreeg je een snauw.

* Je kreeg veel vrijheid en noemde dat “zelfstandigheid.” Je werd echter aan je lot overgelaten. Of al heel jong pakte je je eigen schoolspullen en sportspullen in. Of als je later thuis kwam, kon je zelf je prakkje opwarmen. Of toen je vier jaar was liep je al alleen door het park naar de kleuterschool. Of je moest alleen die drukke straat oversteken, iets wat je niet durfde.

* Het werd je afgeleerd om vragen te stellen. Of ze werden genegeerd, of ze kwamen ongelegen of je kreeg geen (fijne) antwoorden.

Dit zijn voorbeelden om een indruk te geven van hoe affectieve verwaarlozing er uit kan zien.

Vaak vinden meerdere vormen van affectieve verwaarlozing tegelijkertijd plaats.

Kortom: We kunnen de gebeurtenissen van vroeger niet meer terugdraaien; we kunnen die patronen van vroeger, nu we volwassen zijn, wel veranderen in emotioneel gezond gedrag. Vanaf het moment dat je daar mee begint, zal het niet meer hetzelfde zijn. En vanaf het moment dat je er mee begint, heb je het ergste in je leven achter de rug.

Ik heb een Videojaarprogramma ontwikkeld met de TOP 15 aspecten waar mensen, die willen loslaten, last van hebben: Piekeren, Angst en paniek, Depressieve gevoelens/dips/down/neerslachtigheid/gedeprimeerdheid, Eenzaamheid/leegte/gemis, Slecht slapen, Stress/spanning, Burn-out/overspannenheid/overwerkt, Vermoeidheid/ futloosheid/energiegebrek, Gebrek aan zelfvertrouwen/negatief zelfbeeld/minderwaardigheidsgevoel, Besluiteloosheid/niet kunnen kiezen/twijfel/spijt/dilemma/geen actie ondernemen, Geen grenzen aan kunnen geven/geen Nee kunnen zeggen/pleasegedrag, Schaamte en schuldgevoel, Boosheid/agressie/frustratie/ergernissen, Emotionele pijn, Niet kunnen genieten/niet de zin van het leven weten/niet gelukkig zijn/niet weten wie je bent.

Over elk van de symptomen leer je wat het is, hoe het ontstaat en hoe jij het kwijt kunt raken.

‘Je video heeft me meer gedaan dan de psychiater, psychotherapeut en psycholoog in het verleden.’
‘Je geeft concrete en praktische tips om er vanaf te komen’

De eerste video, over Piekeren, kun je hier gratis en vrijblijvend bekijken, om te kijken of het Videojaarprogramma iets voor je is. Meer informatie over het Videojaarprogramma of het Videojaarprogramma direct bestellen kan hier.

Mijn boek Stop liefdesverdriet gaat over jouw eigen aandeel in jouw relatie en wat je daarin zelf ten goede kunt veranderen (290 pagina’s, 24,95 euro). Ook kun je lezen hoe we tot onze partnerkeuze komen en wat de invloed daarvan is op je leven. Je kunt een Gratis Probeerversie (38 pagina’s) downloaden, met de Cover, Inleiding, Inhoudsopgave, Tekst en de Achterzijde kaft.

‘Je geeft veel concrete tips en dat vind ik zeer waardevol!’

Hier vind je de Gratis Probeerversie en hier kun je het boek ook  aanschaffen.
Makkelijk bestellen (geen verzendkosten) kan hier. 

Hartelijke groeten,

Ammy van Bedaf MSc

Universitair geschoolde psycholoog

Cognitieve gedragstherapie

info@loslaten.nu          06-53 65 13 59          www.loslaten.nu

Lidmaatschapsnummer Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) 213178